Sunuş

Merhaba Dostlar

Dergimizin bu sayısında yine sizlerle beraberiz. Bu sayıda Türkiye’nin gündemini, dinsel gericiligi değerlendirmeye çalıştık ve farklı konularda makalelere yer verdik umarım keyifle okuyacaksınız.

Bu arada yazar kadromuz sizlerin el atmasıyla genişliyor. Daha fazla sayıda okuyucumuz görüşlerini, düşüncelerini paylaşmaya başladı. Bu çabaların devamlı olmasını ve tüm dergi okurlarını içine almasını umut ediyoruz. Aksi takdirde adına yaraşır bir Ateist Dergi haline gelemeyiz.

Ateistler Meclisi faaliyetleri tüm hızıyla devam etmekte. 9 Martta Ankara’da, 16 Mart’ta Bursa’da Ateistler Meclisi Tanışma ve Tartışma toplantıları düzenliyoruz. İlki İzmir’de gerçekleşen bu toplantıların İstanbul dışındaki üçüncü ayağı tamamlanmış oluyor. Böylece Türkiye çapında bir ateist dernek kurma faaliyetinde ileri bir adım atmış oluyoruz. Sizlerin katkısıyla bu dört ilde devam edecek toplantılar umarım tüm ülke sathına yayılır ve gücümüzün farkına varabilir, sığındığımız kovuklardan çıkabilir seslerimizi duyurabiliriz.

Biz aslında azınlık değiliz ya da denildiği gibi çok az sayıda değiliz. Bu ülke de %99 dindar değil. Nüfusumuz sanıldığından çok fazla. Tek yapmamız gereken kendimizin farkında olmak ve cesaretlenmek ve sesimizi yükseltmek. Bu dergi bunun için çıkıyor. Böyle bir girişimin sözcüsü, öncüsü, yoldaşı olabilirse ne mutlu bize.

Bu aşamadan sonra sizlerin eleştirileri, değerlendirmeleri, katkıları her şeyden önemli. En ufak konudaki görüşlerinizi http://www.ateistler-meclisi.org sayfasına yazarsanız bize kuvvet vereceksiniz. Bu sayı dergimizin üçüncü sayısı ve zor olan artık geride kaldı. Bundan sonra sizlerin de katkılarıyla daha dolu sayılarda buluşmak dileğiyle iyi okumalar diliyoruz.

Türkiye’de Güzel Şeyler Oluyor

Ülkemizde örgütlenme hayali kuran ateistlerin rüyası gerçek olmak üzere! Ateistler Meclisi göreve hazır...

İki binli yılların başından itibaren sanal dünyada hızla örgütlenen inançsızlar kısa bir süre önce bir dernek kurma fikriyle toplantılar yapmaya başladı. 19 Mayıs 2013 tarihli ilk toplantıdan itibaren gruba destek verenlerin sayısı hızla arttı. Gerçekleştirilen toplantıların yanında sanal örgütlenmesini de kuran grup adını Ateistler Meclisi olarak belirledi.

Kısa süre önce kuruluş bildirisini oluşturan Ateistler Meclisi, yıllardır Türkiye’de eksikliği hissedilmekte olan bir inançsızlar birliği kurma amacıyla bir araya gelen bir grup ateist, agnostik, deist ve panteistten oluşmaktadır. Kuruluş hedefi bir ateist derneğin temellerini atmak olan Meclis, bu kapsamda sanal dünyanın örgütlenmeye olan faydalarını kullanırken, gerçek işleyişini şimdiye kadar görülmemiş bir şekilde kamuya açık olarak duyurulan toplantılar vasıtasıyla yapmaktadır.

Şimdiye kadar iki binden fazla inançsızı bir araya getirdiğinden dolayı, üstlendiği sorumluluğun bilinciyle, hiçbir siyasi parti, kurum veya örgüt ile organik bağı bulunmayan Ateistler Meclisi siyaset üstü bir sivil toplum kuruluşu misyonunu yerine getirmektedir. Geçtiğimiz mayıs ayından itibaren gerçekleştirilen aylık toplantılar, gelen talebin hızla artması sonucu ikiye ayrılıp, her ayın ikinci ve dördüncü pazar günü Tanışma ve Tartışma Toplantılarına (TTT) ayrılmaktadır.

Meclisin işleyiş yöntemi doğrudan demokrasiye dayanmaktadır. Aidat veren tüm dernek üyeleri dernek içinde karar almada aktif rol oynamaktadır. Genel hedefi hukuki ve sosyal alanlarda inançsızlıkları yüzünden herhangi bir kişi ya da kurum tarafından ayrımcılığa uğramış inançsız vatandaşlarımızın haklarını sonuna kadar savunmak olan Ateistler Mec lisi’nin Tanışma ve Tartışma Toplan tıları’na katılabilirsiniz.

Dernekleşme sürecinde gelinen nokta umut vaat ederken, daha fazla inançsız bireye ulaşma çabasıyla hareket eden Ateistler Meclisi, birçok ilde örgütlenmesini sürdürmekte, şube ve temsilcilikler açılması yönünde çalışmalar yürütmektedir.

Meclise ulaşmak için ateistlermec lisi.org adresini kullanabilir, Ateistler Meclisi’ni ayrıca;

facebook.com/AteistDernek ve twitter.com/AteistDernek hesaplarından da takip edebilirsiniz.

Ateistler Meclisi nedir?

Ateistler Meclisi Türkiye’de yaşayan tüm ateistlerin haklarını siyasi, sosyal ve hukuki platformlarda savunmayı ve inançsızların haklarını aramayı ilke edinmiş ateist bireyler tarafından önce bir platform olarak kurulmuş, zamanla dernekleşme sürecine girmiş bir sivil toplum kuruluşudur.

Ateistler Meclisi’nin amacı nedir?

Ateistler Meclisi’nin amaçları, Türkiye’de kendini dinlerden arınmış hisseden bireylerin düşüncelerini rahatça ifade edebilecekleri bir ortamı desteklemek, toplumu ateizmle tanıştırmak, ülkemizdeki ateist ve dinsizleri bir araya getirecek kültürel ve sanatsal etkinlikler düzenlemek ve ateist ve dinsizlere karşı oluşabilecek tehditlere karşı bir sosyal ve hukuki savunma mekanizması geliştirmektir.

Ateistler Meclisi’ne ait bir yayın organı bulunuyor mu?

Ocak 2014 tarihi itibariyle Ateist Dergi isimli aylık yayın organımız yayın hayatına başlamıştır. Henüz e-dergi formatında ve ücretsiz olan Ateist Dergi’yi, şartların gelişimine göre en kısa sürede gazete bayilerinden satın alabileceğiniz aylık bir dergi haline getirmek için çalışmalarımız sürmektedir. Ateist Dergi’ye www.ateist-dergi.com adresinden ulaşabileceğiniz gibi, Apple AppStore, Google Play (android), BlackBerry AppStore’dan da e-dergimizin tablet ve akıllı telefon uygulamalarını indirerek yayınlarımızı takip edebilirsiniz.

Ateistler Meclisi’ne katılabilir miyim?

Ateist ve kendini dinsiz olarak değerlendiren herkese kapımız açıktır. Facebook ve Twitter hesaplarımızdan bizi takip edebilir, buraya tıklayarak (link) aylık dergi yayınımızdan ve toplantı/ etkinlik duyurularımızdan düzenli olarak haberdar olabilir ve aramıza katılabilirsiniz.

Ateistler Meclisi’nin arkasında kimler var?

Ateistler Meclisinin arkasındaki karanlık güç: Bilim ve eğitim ışığında ilerleyen ay dınlanmacı bireylerdir.

Ateistler Meclisi’nin politik bir duruşu var mıdır?

Ateistler Meclisi siyaset üstü bir kurumdur. STK'mıza destek veren bireylerin farklı siyasi görüşlerinin olması kaçınılmaz. Ancak üyelerin bireysel siyasi görüşleri Ateistler Meclisine mal edilemez.

Bizi internet sitemizden takip edebilir, e-dergimize üye olarak, etkinlik ve toplantılarımıza katılarak destekleyebilirsiniz. Ayrıca, bize iletişim sayfamızdan da ulaşabilirsiniz.

Ateistler Meclisi yalnızca ateistlere mi hitap ediyor?

Ateistler Meclisi, çoğunluğu ateistlerden oluşan ancak tüm inançsızları şemsiyesi altında toplamayı hedefleyen bir sivil toplum kuruluşudur.

Ateistler Meclisi Kuruluş Bildirisi

1. Tanım

Ateistler Meclisi, resmi din ku rumunun ve sivil alanda toplumsallaşmış dinsel dogmanın insanlar üzerinde yarattığı gerici baskıya karşı mücadele etmek için bir araya gelmiş gönüllülerin platformudur.

2. Din, aydınlanma ve ateizmin tarihsel değerlendirmesi

Bilinçli varoluşundan bu yana toplumsal bir varlık olan insan, henüz bilimsel düşünce olanaklarına sahip olmadığı çağlarda varoluşunu açıklamak ve anlamlandırmak için dinsel anlatıları oluşturmuştur. Bu anlatılar, her durumda toplumsal hayatı düzenleyen buyurgan bir niteliğe de sahip olmuş, yerleşik ve yaygın kabul görür hale geldikçe aynı zamanda toplumun egemenlerinin ezilenlere karşı kullandığı bir ideolojik baskı aracı niteliği kazanmıştır.

İnsanlık, varoluşunun yaklaşık son dörtyüz yılını oluşturan dönemde, tüm tarihi boyunca biriktirdiği toplumsal, bilimsel ve kültürel ka zanımlarını aydınlanma süreci ile çok daha ileri bir boyuta taşımıştır. Aydınlanmanın özü insanın, tüm unsurlarıyla birlikte evrene bakışının ve tüm yönleriyle toplumsal yaşantısının maddi olgular konusunda sahip olunan bilgiler çerçevesinde yeniden oluşturulması ve sürekli olarak geliştirilmesidir. Bilimsel ve toplumsal ilerlemeler sayesinde mümkün hale gelen bu süreç insanın aklının ve daha önemlisi, insanın toplumsal yaşantısının metafizik dogmalardan kurtuluşunu olanaklı hale getirmiştir.

Bu süreç, aynı zamanda insanlığın düşünce tarihi boyunca nüveler halinde varlık göstermiş olan ateizme büyük bir toplumsallaşma olanağı sağlamış, ateist insanlar aydınlanmanın öncüleri haline gelmiştir. Son birkaç asır boyunca insanlığın ilerlemesi açısından önemli roller üstlenmiş bilim insanları, sanatçılar ve düşünürlerin çok önemli bir bölümünün ateist olması tesadüf değildir. Ne var ki aydınlanmanın siyasi alandaki “eşitlik, özgürlük, kardeşlik ve adalet” idealleri, insan toplumunun halen egemenlerin ezilenler üzerindeki maddi baskısına dayalı bir nitelik taşıması nedeniyle bir ideal olarak kalmış ve din bir baskı aracı olarak egemenler açısından değerini korumuştur. İnsanlığın bilimsel ilerlemeleri ışığında her biri ayrı birer safsata ve hurafeler manzumesine dönüşmüş olan dinsel anlatıların varolmayı sürdürüyor olmalarının tek sebebi onların egemenlerin ezilenleri yönetmesini ve sömürmesini kolaylaştıran ideolojik kullanışlılıklarıdır.

3. Modern toplum ve laiklik

Modern toplum, kendisini önceleyen tüm toplumlardan daha fazla biçimde, bireylerin gönüllü ve katılımcı birlikteliği üzerine kuruludur. Bu toplumda, toplumsal barışı sağlayan en önemli unsurlardan biri, bir dinin diğer dinlere mensup insanlar ve dinsizler üzerinde baskı kurmasını engellemek ve insanların toplumun bir parçası olmak için kurmak zorunda olduğu ilişkiler üzerinde dinsel ayrımcılık ve baskı mekanizmalarını etkisizleştirmek için kurgulanmış olan laiklik ilk esidir. Laiklik, bugün gerici düşüncelerin savunucularının iddia ettiği üzere tüm dinlerin sınırsız bir özgürlükle kendilerini var etme hakkının devlet tarafından güvence altına alınması değildir. Laiklik, toplumsallaşmış insanın zorunlu olarak parçası olduğu ilişkiler olan

(a) devlet kurumları ile ilişkiler,

(b) istihdam ilişkileri ve

(c) kamusal alandaki ilişkilerde dinin etkisizleştirilmesi, dinsel inançların etkisinin insanın bireysel ve kişisel yaşantısı ile sınırlandırılmasıdır.

Bu ilkenin, dinin bir ideolojik baskı aracı olarak egemenlerce kullanı lageliyor olması ile çelişkisi açıktır. Öte yandan laiklik, insanlığın aydınlanma ile elde ettiği ve Meclis’imizin varoluşu ve faaliyetleri açısından en büyük öneme sahip kazanımıdır.

4. Güncel durum ve Türkiye

İnsanlık ve ülkemiz karanlık bir dönemden geçmektedir. Ülkemizde dinsel baskı ile aydınlanma arasındaki mücadelede, bilhassa son 12 Eylül askeri darbesinden bu yana her türlü gericilik yeni mevziler kazanmakta, aydınlanmanın kazanımlarını etkisizleştirmekte ve itibarsızlaştırmaktadır. Özünde bilinemezcilik olan postmodernizmin dünya çapında yaygın ve hakim düşünce sistematiği haline gelmesiyle birlikte her türlü dinci-gerici düşünce toplumsal alandaki etkisini hızla artırmış; dinsel dogmalar kültürel birer tabuya dönüşmüş ve bir kez daha toplumsal ilişkileri belirler hale gelmiştir.

Bu, dünya çapında yaşanmakta olan bir süreç olmakla beraber, Mec lis’imizin ağırlıklı mücadele alanı olan ülkemizde durum dünyanın pek çok yerinden daha vahimdir. Siyasi iktidarın, devlet kurumlarının ve sivil dinsel örgütlenmelerin toplumsal hayatı kontrol eder ve insanlara hayatın her alanında dinsel dogmayı ve ondan türetilen yaşayış kurallarını dayatır hale geldiğini gösteren sayısız örnek mevcuttur.

Bu baskı karşısında tüm dinsizler, düşüncelerini özgürce ifade edebildikleri ve kişisel yaşantılarını düşünceleri doğrultusunda özgürce kurgulayabildikleri bir toplumsal ortamı elde edebilmek için mücadele etmek zorundadır.

Bizi Ateistler Meclisi’nde birleşmeye iten bu zorunluluktur. Daha önce belirttiğimiz gibi ateizm, aydınlanmanın en önemli öncü güçleri arasındadır. Bu önem bugün azalmış değildir ve Meclis’imiz bu tarihsel sorumluluğu hissedenlerin buluşma platformudur.

5. Faaliyet İlkelerimiz

Ateistler Meclisi,

(a)    dinsel anlatıların devlet kurumu ve onun faaliyetlerinde etki sahibi olmasına,

(b)    dinsel anlatıların ne surette olursa olsun siyasetin parçası haline gelmesine,

(c)    toplumsal hayatın dini kurallar doğrultusunda şekillendirilmesine,

(d)    tüm boyutlarıyla ve hayatın her alanında dinsel ayrımcılığa,

(e)    dinsel anlatıların kamusal eğitimde yer bulmasına,

(f)    reşit olmayanlara yönelik resmi ya da sivil, kurumsal ya da kişisel her türlü dinsel telkine

(g)    yaygın dinsel inanışları eleştirenlere yönelik sivil ya da resmi her türlü baskıya,

(h)    dinsiz ya da yaygın dini inançlara sahip olmayanları karalayan, aşağılayan ve hedef gösteren söylemlere karşı örgütlenerek, hukuk alanında adımlar atarak, düşünsel üretim ve şiddete dayalı olmayan eylemlerle mücadele eder.

Ateistler Meclisi

Amaçlar, İlkeler ve Vizyon

Ateistler Meclisi, ateist bir sivil toplum örgütü girişimidir. Kuruluş bildirgesinde belirtilen amaçlarını gerçekleştirmek için toplumsal, kültürel, hukuksal ve siyasal çalışmaları birbirini bütünleyici bir perspektif içinde ele alır. Bunları bir bütün olarak görür ve birbirlerinden ayırmaz.

Toplumsal düzenin bireyin kişisel görüş ve inanışları göz ardı edilerek herkes için zorunlu kılınmak istenen dinsel referanslara göre düzenlenmesi kültürde, ekonomide, hukukta, ahlakta, eğitimde ve siyaset alanında kendini göstermektedir.. Dinsel egemenlik ve hegemonyanın böylesine geniş bir alana yayılmış olması onun sadece bir inanç ve ibadet sistemi değil bir ideoloji niteliğinde olduğunu da göstermektedir. Bu çok yönlü saldırıya çok yönlü ve bütüncül bir yanıt vermek gerektiği ortadadır.

Kendisine aykırı düşen görüşlere söz hakkı vermediği ve zorla sindirdiği sürece dinsel gericiliğe karşı sadece bilim ve felsefe yoluyla mücadele edilemez. Ateistler Meclisi gerek bireysel gerekse toplumsal yaşamın dinsel değil se küler referanslara göre düzenlenmesini savunan bir örgüt olarak aydınlanmadan, eşitlikten ve özgürlükten yanadır. Bu değerler olmaksızın salt ateistlik kimliğine dayanan bir örgütlenmenin evrensel değerlerden kopuk, kendi içine kapalı ve kimlik bunalımı içindeki günümüz insanı için sonsuz sayıdaki kaçış yerlerinden bir yenisi daha olacağını öngörür. Ateistler Meclisi varlığının temel gerekçesini ateizmin kültürel bir kimlik olarak sahiplenilmesinde değil tarihsel ve toplumsal anlamında görür.

Dinsel değerlere karşı çıkış, insanlığın her türlü kültürel birikimine ve evrensel değerlerine karşı çıkış anlamında hiççilik (nihilizm) üzerine de otur tulamaz.

Sekülerleşme, seküler değerler dinsel değerlere üstünlük sağladığında toplum için çekicilik kazanabilir. Bunun içinse eşitlik, özgürlük ve kardeşlik değerleri ateizmin salt bir felsefi duruş olmaktan çıkıp toplumsal anlam kazanmasının şartlarındandır. Bu çerçevede Ateistler Meclisi içindekilerin siyasi ve ideolojik kimliklerini kapının önünde bıraktıkları bir örgütlenme değil tersine bunlarla yapıcı ve yaratıcı olan bir örgütlenmedir. Örneğin laiklik ilkesi siyasi bir ilkedir ve derneğimizin amaçları içindedir. Bu amacımızı gerçekleştirmek için gerekli siyasi ve ideolojik bilgi birikimi derneğin politikalarını belirlemede zenginlik sağlayacaktır.

Dinler genellikle toplumsal bir sömürünün sür dürücüsü olmuşlardır. Bu sebeple dinci siyasi oluşumlar dünyanın pek çok yerinde muhafazakarlıkla birlikte anılmışlardır. Aydınlanma çağının başlattığı laiklik, eşitlik, özgürlük mücadelesi gerek dünyada gerekse ülkemizde halen devam

etmektedir. Ateistler Meclisi bu anlamda bir taraftır ve toplumsal-siyasal muhafazakarlığın karşısında yer almaktadır. Bu perspektiften yoksun bir ateistliğin dar kimlikçilik ve kimlikler üzerinden kısır bir grupçu çatışmacılık ve yozlaşma getireceğini düşünmektedir.

Ateistler Meclisi felsefi duruşunu ateizme dayandırır. Bu çerçevede dinlere, tanrıya, fala, burçlara ve diğer her türlü metafizik inanca karşıdır. Seküler değer ve gerçeklere dayanır.

Ateistler Meclisi’nin inanç özgürlüğüne bakışı insanın sömürüsüne dayanmayan inançlar üzerindeki baskı ve dayatmalara karşı duruştur. Bu anlamda örneğin deizm, panteizm gibi inançlar metafizik içerdiğinden dolayı örgütümüzün felsefi anlamda savunmadığı ancak insan sömürüsüne dayanmayan inançlar olmaları sebebiyle inanç özgürlüğü kapsamında ele aldığı inançlardır. Dolayısıyla bu gibi inançlara sahip bireyler üzerinde baskı ve dayatmalara karşı durmak, dayanışmaya girmek amacındadır.

Ateistler Meclisi, gerici iktidar ve rejimlere karşı laikliğin, aydınlanmanın, Gezi Di renişi’nin, sömürü düzenine karşı emeğin, eşitlik idealinin, kardeşliğin sembolü 1 Mayıs ruhunun ta rafındadır. Misyonunu tarihsel ve toplumsal dayanaklara oturtmuş, ateistlik kimliğini bunun üzerine inşa etmiştir.

Burjuva Aydınlanmasının Serüveni ve Emekçi Aydınlanması

Ender Helvacıoğlu

Marx ve Aydınlanma

Kapitalist Batı Uygarlığının temelinde yatan Modernizm, Bilimsel Devrim ve Aydınlanmanın çıkış noktası şudur: Doğadaki süreçler, herhangi bir doğaüstü ve fizikötesi gücün tasarrufları sonucunda oluşmamıştır, doğa yasalarına tabidir ve insanoğlu aklıyla bu yasaları kavrayabilir.

Kısacası Aydınlanma; insanın kendi kaderini kendi ellerine alma mücadelesindeki en önemli kilometre taşlarından ve bilimsel düşüncenin binlerce yıllık dinsel düşünceye karşı en büyük zaferlerinden biridir.

Marx’ın Aydınlanmaya yönelik tavrı, reddetmek değil, eleştirerek aşmaktı. Marx, Bilimsel Devrim ve Aydınlanmaya sahip çıktı, kendi kuramının kaynağı olarak gördü ve miras kabul etti. Öte yandan Marx, mevcut Aydınlanma hareketinin burjuva karakterini ve sınırlılıklarını da tespit etti, bu hareketin keskin bir eleştirmeni oldu ve aşmaya çalıştı.

Marx, burjuva Aydınlanmasını geçmişin (feodal/haraçlı ideolojinin) perspektifinden eleştirmedi; bu hareketi, sınıfsal karakterinden kaynaklanan sınırlılıklarından dolayı geçmişi köktenci bir biçimde aşamadığı noktasında eleştirdi ve Aydınlanmayı derinleştirmenin yollarını aradı. Bu bakış açısıyla Marx, geleceğe uzanabilecek bir hat çizebildi.

Burjuvazinin Sisteminde ‘Aklın Egemenliği’

Batılı toplumlar, burjuvazileri önderliğinde “aydınlandılar”. Feodal düzeni, aristokrasiyi, dinsel düşünceyi, “Tanrı egemenliğini, kendi ortaçağlarını burjuvazileri önderliğindeki devrimlerle yıktılar ve aştılar. 500 yıllık bu pratik, insanlığın düşünsel hâzinesine büyük bir katkı yaptı ve gözbebeği gibi korunması gereken bir miras bıraktı. Bu madalyonun bir yüzüdür.

Madalyonun diğer yüzünde ise, “burjuva önderliği”nin getirdiği sınırlılıklar bulunur. Burjuvazinin temsil ettiği sistem (kapitalizm) başından itibaren; 1) Sermayenin emek üzerindeki egemenliğine ve sömürüsüne, 2) Kapitalist-Emperyalist Ezen Ülkelerin, dünyanın dörtte üçünü kapsayan Ezilen Ülkeler üzerindeki yıkım ve talanına, tahakkümüne, sömürüsüne dayanır. Dolayısıyla burjuva aydınlanması, burjuva laikliği, burjuva insan hakları ve özgürlüğü, toplumun egemen, yönetici, elit kesimleriyle sınırlıdır. Emekçi sınıflara ve ezilen halklara gelindiğinde ise burjuva aydınlanması; gericiliğe, ortaçağ karanlığına, dinciliğe, despotizme, yıkıma, talana, köleliğe ve sömürüye dönüşür. Emekçiler ve ezilen halklar, burjuvazinin istediği ve sınırladığı kadar “aydınlanabilirler”, ötesi yasaktır.

Burjuvazinin ideologları, burjuva aydınlanmasının bu güdüklüğünü perdelemeye çalışır. Onlara göre, aydınlanma aklın egemenliği demektir ama bu “aklı” burjuvazi ve onun devleti temsil etmektedir. Böylece “aklın egemenliği”, burjuva sınıfının ve onun devletinin egemenliğine dönüştürülür. Emekçiler ve ezilen halklar kendilerine dayatılan bu akıl kadar “akıllı” olabilir. Emeklerini kime satacaklarına (yani kim tarafından sömürüleceklerine) karar verebilecek kadar “özgür” olabilirler. Mülkiyetleri ne kadarsa o kadar “hak sahibi”dirler. Kısacası, paran kadar aydınlanırsın, özgürleşirsin ve hak sahibi olursun. Burjuvazinin sistemi böyle işler.

Laplace’ın Denkleminden Napolyon’un Denklemine

Burjuva Aydınlanmasının bu ikili karakteri ve sınırlılığı süreç içinde belirginleşmiştir. Burjuvazi, halk kesimlerini de peşine takıp aristokrasiye karşı savaşırken radikaldi, ilericiydi ve devrimciydi. Toplumun gelişmesinin önünde engel olan çürümüş bir sistem yıkılıyordu ve devrimin bilimi ve felsefesi yapılmaktaydı. Aydınlanma hareketinin en radikal düşünürlerinin Fransız Devrimi süreci içinde ortaya çıkması tesadüf değildir. Ne zaman ki burjuvazi aristokrasiyle olan hesabını kesip kendi düzenini sağlamlaştırdı, feodal ideolojiye karşı düşünsel alanda verdiği mücadelenin de dozu düştü.

18. yüzyılın ikinci yarısı boyunca 1789 Fransız Devrimini düşünsel alanda hazırlayan filozofların (Mon-tesquieu, Rousseau, Voltaire, Diderot, Helvetius, d'Alembert, d’Holbach, Concordet vb.) feodal (dinsel) ideolojiye getirdikleri eleştirilerdeki radikalliğe, daha sonraki dönemlerin burjuva düşünürlerinde rastlanmaz. Doğaldır, çünkü 18. yüzyıl Fransız filozofları devrimin teorisini yapıyorlardı, daha sonrakiler ise düzenin...

Bu noktada, devrimden 15 yıl sonra iktidara gelerek kendisini imparator ilan eden Napolyon Bonapart ile düşünür-matematikçi Laplace arasında geçtiği söylenen diyalog ilginçtir. Laplace, denkleminde Tanrının yerini soran Napolyon’a, “İhtiyaç duymadım” diye yanıt verir. Devrimci geleneği sürdüren Laplace’ın ihtiyacı yoktu belki ama Avrupa’yı fethetme sevdasındaki Napolyon’a askerlerini motive etmek için (egemen sınıfların binlerce yıldır yaptığı gibi) Tanrı gerekiyordu. Laplace’ın denklemi ile Napolyon’un denklemi arasındaki fark, burjuva Aydınlanmasının da serüvenini yansıtır.

Fransız Devrimi ile ondan 60 yıl sonra gerçekleşen 1848 Alman burjuva demokratik devriminin nitelikleri arasındaki farklar da burjuvazinin gericileşme sürecine güzel bir örnektir. Fransız Devriminin köktenciliğine ve halkçılığına karşın, Alman Devrimi, aristokrasiyle bir tür uzlaşma yaparak, yukardan aşağıya bir dönüşüm çizgisi izledi (Prusya tipi devrim). Tabii buradaki esas etken, bağımsız talepleri doğrultusunda harekete geçen ve devrime damgasını vurmaya çalışan proletaryanın varlığıydı. Bütün emekçi kesimleri peşine takan Fransız burjuvazisi Fransız aristokrasisine karşı alabildiğine radikal vuruşlar yapabildi ve bu durum devrimin felsefesine de yansıdı. Dev riminde geciken Alman burjuvazisi ise, artık bağımsız bir sınıf olma yolunda ilerleyen proletaryanın tehdidi altındaydı. Toplumun radikal bir biçimde aydınlanması ve devrimin aşağılara yayılması, Alman aristokrasisi ile birlikte Alman burjuvazisini de süpürebilirdi. Konunun uzmanları bu durumun Alman aydınlanmacılarının (Kant, Hegel vb.) düşüncelerine de yansıdığını belirtirler. Alman düşünürleri, Fransız meslektaşları kadar radikalleşme lüksüne sahip olamamışlar, düzen ve devlet vurgusunu öne almışlardır. Kaldı ki, 19. yüzyılın ikinci yarısına doğru Fransız burjuvazisinin pratiğinde ve ideologlarının düşüncelerinde -bırakın Voltaire, Rousseau, Robespierre radikalliğini-Napolyon radikalliğinin bile yerinde yeller esmektedir. Pek milliyetçi Fransız burjuvazisi, 1871 Paris Komünü sırasında, baş düşmanı Alman burjuvazisiyle anlaşıp kendi halkını kılıçtan geçirdi.

Burjuva aydınlanması mı? Burjuva özgürlükçülüğü mü? Hatta burjuva demokratik ulusçuluğu mu? Proletarya ve emekçi sınıflar sahneye çıkana kadar!

Laiklik kavramına getirilen tanımlardaki dönüşüm de bu sürece güzel bir örnek teşkil eder. Devrimci burjuvazinin laiklik tanımı “din ile dünya işlerinin birbirinden ayrılma-sı”dır. Din, bu dünyadan kovulmuş, öte dünyaya sürülmüştür. Düzenci burjuvazi ise laiklik tanımını el çabukluğuyla “din ile devlet işlerinin birbirinden ayrılması” biçimine sokar. Din, bu dünyaya tekrar davet edilmiştir; devlet laik kalmalıdır ama halka din lazımdır. Günümüzde bu tanım bile reddedilmiş, laiklik kavramı -çıkış ilkelerinin tam zıddı biçiminde- “dinlere eşit uzaklık, din ve vicdan özgürlüğü” olarak tanımlanmaya başlanmıştır ve bu da burjuvazinin ulaştığı noktayı gösterir.

Aydınlanma ile Halk Arasına Giren Burjuva Kaması

Görüldüğü gibi, Bilimsel Devrim ve Aydınlanma ile emekçi halk arasına burjuvazinin kaması girmiştir. İnsanlığın kendi kaderini kendi ellerine alma mücadelesi, gericileşen burjuvazi tarafından yarıda kesildi, güdükleştirildi. Bu noktayı kavramak önemli. Çünkü günümüzde, Bilimsel Devrim ve Aydınlanma ile kapitalizmi özdeş görme hatasına düşülüyor. Kapitalizme hak etmediği bir paye verilmiş oluyor. Kapitalizmi/emperyalizmi eleştirme ve aşma adına, Bilimsel Devrim ve Aydınlanma da küpeşteden atılıyor. Oysa bu bir tuzak. Bugün Bilimsel Devrimi ve Aydınlanmayı küpeşteden atan ve unutturmaya çalışan bizzat küresel burjuvazinin kendisidir. İzlenmesi gereken çizgi, Aydınlanma hareketinin mirasına sahip çıkmak, burjuva aydınlanmasının sınırlılıklarını ortaya çıkarmak ve giderek bir Emekçi Aydınlanması (Ezilen Dünya Aydınlanması) perspektifi geliştirmektir.

Bilimsel Devrim ve Aydınlanmanın evrensel yönü kavranmadığı zaman, ya burjuva aydınlanmasının sınırları içinde kalınıyor ya da kapitalizmle birlikte Aydınlanma da reddediliyor ve dinsel düşüncenin etkilerine kapı aralanıyor.

Bugün, kendi ortaçağlarının yüklerinden kurtulmaya, bilimsel düşüncenin hâkim kılınmasına, Aydınlanmaya ve kendi kaderini kendi ellerine alma perspektifine esas ihtiyacı olan

toplumlar, Türkiye’nin de içinde bulunduğu Ezilen Dünya toplumlarıdır. Gelişmiş kapitalist toplumlar, kendi aydınlanmalarını burjuvazileri önderliğinde yaşadılar, insanlığın düşünsel hazinesine yapabilecekleri katkıları yaptılar, bu koşullarda gelebilecekleri noktaya geldiler. Artık ne aydınlanma ne de aydınlatma potansiyeli taşıyorlar. Aydınlanma bayrağı, ona esas ihtiyacı olan bölgede yükselmeyi bekliyor, yani Ezilen Dünyada.

Peki, Ezilen Dünya Aydınlanması Batılı toplumların izlediği yolu mu izleyecektir? İzleyebilir mi? Ezilen Dünyada, Aydınlanma bayrağını yükseltme potansiyeli taşıyan devrimci bir burjuvazi var mıdır? Veya küresel burjuvazi, bu görevi onlar adına gerçekleştirebilir mi?

Türkiye Deneyi Neyi Gösteriyor?

Türkiye, bu soruların gerçekçi yanıtlarını bulabilmek için, belki de en verimli laboratuvar. Çünkü Türkiye, yakın geçmişinde kendi burjuvazisi önderliğinde bir aydınlanma deneyi yaşadı. Ne kadar başarılı olduğu somut olarak incelenebilir. Öte yandan Türkiye, bugün küresel burjuvazinin en fazla yüklendiği, en fazla etki altına aldığı ve roller atfettiği coğrafyalardan biri. Bu nedenle günümüz Türkiye’si, küresel burjuvazinin aydınlatma potansiyelinin olup olmadığının anlaşılması için de önde gelen bir laboratuvar.

Türkiye’nin aydınlanma tarihi başlı başına incelenmesi gereken bir konu; burada sadece sonuçlar üzerinde tartışacağız.

Türkiye Cumhuriyeti, emperyalist işgale karşı bir Kurtuluş Savaşı ve dinsel temelli bir imparatorluğu yıkan Cumhuriyet Devrimleriyle kuruldu. Kemalist Devrimi, Sovyet Devriminin rüzgârından da etkilenen ama esas olarak Fransız Devrimi yolunu benimseyen bir hareket olarak değerlendirmek yanlış olmaz. Bu nitelikleriyle -farklı dinamikleri bulunan Ekim Devrimi bir kenara bırakılırsa- ezilen coğrafyada oluşan ilk ciddi Aydınlanma atılımıydı.

Genç Cumhuriyet, kısa bir süre sonra kapitalist yola girdi. Bu noktadan itibaren Türkiye Cumhuriyeti tarihi, ortaçağ karanlığına karşı mücadeleden ve Aydınlanmadan yan çiziş tarihi olarak okunabilir. Oysa, mademki Fransız Devrimi yolu seçilmişti, feodalizmin köklü bir tasfiyesinin ve radikal bir Aydınlanma hareketinin yaşanması beklenmez miydi? Hiç de öyle olmadı; hatta kapitalist yolda derinleştikçe aynı oranda Aydınlanmadan da vazgeçildi. Burjuva yoluna giren Türkiye, ne bağımsızlığını koruyabildi, ne köklü bir toprak devrimi yaparak ulusal bir sanayi yaratabildi, ne iç ulusal sorunlarını halledebildi, ne de bilimsel düşünceyi az çok özümsemiş aydınlanmış bir toplum oluşturabildi. Birkaç yüzyıl önce Avrupa’da burjuvazi önderliğinde çözülen bu sorunların hiçbiri, 20. yüzyıl Türkiye’sinde burjuvazi eliyle çözülemedi. 21. yüzyılda yol aldığımız günümüzde bu sorunların hepsi tüm haşmetiyle önümüzde durmaktadır.

Türkiye Cumhuriyeti deneyi, “demokratik devrimler” çağının değil ama “burjuva demokratik devrimler” çağının artık bittiğinin en çarpıcı örneğidir. Ezilen Dünya coğrafyası, kendi ortaçağından kapitalist (burjuva) yola girerek kurtulamaz. Fransız Devrimi yolu (yani devrimci burjuvazi önderliğinde feodalizmin tasfiyesi), yukarda da vurguladığımız gibi, Avrupa’nın demokratik devrimde gecikmiş bölgelerinde dahi köktenci niteliğini yitirmişti; nerede kaldı bağımsız bir kapitalizm birikiminin bulunmadığı Türkiye gibi Ezilen Dünya ülkelerinde... Bu yol bizzat, demokratik devrimlerini birkaç yüzyıl önce gerçekleştirmiş ve artık emperyalist bir nitelik kazanmış dünya kapitalizmi tarafından kapatılmıştır, engellenmektedir.

Eğer 80 yıllık Cumhuriyet tarihinden bu ders çıkarılamıyorsa, son 15-20 yıla göz atmak daha kafa açıcı olabilir. Türkiye’nin küresel kapitalizme entegrasyonu ile ortaçağ kalıntılarının tasfiyesi arasında doğru orantı mı vardır, ters orantı mı? Hiç bu kadar “burjuva” olmamıştık; ve hiç bu kadar da “İslamcı”!

Demek ki başka bir yol izlemek gerek. Batı Aydınlanma hareketinin insanlığın düşünsel hazinesine yaptığı evrensel katkılar mirasımızdır ve en önemli esin kaynaklarımızdan biridir. Ama artık ne Türkiye ne de herhangi bir Ezilen Dünya ülkesi “burjuva aydınlanması” ile yetinebilir. Bir “Emekçi Aydınlanması” modeli geliştirmek durumundayız.

İnsanlık Ne Kadar Aydınlandı?

Günümüzde hâlâ bir Aydınlanma sorunu var mıdır? Vardır. Hem de 17.-19. yüzyıl Avrupa’sından çok daha derin ve çok daha kapsamlı bir Aydınlanma ihtiyacı ile karşı karşıyadır insanlık. Hâlâ ortaçağ kalıntılarıyla boğuşan Ezilen Dünya toplumları için bu ihtiyacın yakıcılığını tartışmaya bile gerek yok. Ama aynı zamanda gelişmiş kapitalist-emperyalist ülkeleri ve top lumlarını da kapsayan dünya çapında bir ihtiyaçtır bu.

Batısıyla Doğusuyla dünya top lumlarına kuşbakışı yaklaşmaya çalışarak şu soruyu sorabiliriz: İnsanlık ne kadar aydınlandı? Büyük Fransız Devriminin, Rousseau’nun, Voltaire’in idealleri ne kadar gerçekleşebildi ve ne kadar yer edebildi? Bacon’ın, Galilei’nin, Newton’un, Darwin’in, Einstein’ın bilimsel çözümlemeleri ne kadar kökleşebildi ve kitleselleşebildi? İnsanlık ne kadar “eşit”, “özgür” ve “kardeş”? Kendi kaderini kendi ellerine alma yolunda ne kadar adım atabildi? Dinsel dogmalardan ne kadar kurtulabildi ve bilimsel refleks edinebildi? Kendi hemcinsleriyle, doğayla ve bireysel doğasıyla ne ölçüde uyum içinde yaşayabiliyor? Bireysel ve toplumsal vicdanı ne kadar rahat? Küçük bir zaman kesitini göz önüne aldığımızda (örneğin son 500 yıl) ve toplumların sadece kaymak tabakasına baktığımızda ciddi bir yol alındığı söylenebilir. Ama bütün bir uygarlık tarihinin derinliği ve o derinliğin karşılığı olarak aynı oranda bir geleceğe uzanımla konuya yaklaştığımızda ve toplumların ezici çoğunluğunu oluşturan alt kesimler göz önüne alındığında, henüz bir arpa boyu yol bile gidilemediği anlaşılabilir. Yine de hakkını yemeden şöyle ifade edelim; Burjuva aydınlanması -sağ olsun- bir arpa boyu yol gidebilmiştir.

İnsanlık Modernizmin, Bilimsel Devrimin ve Aydınlanmanın henüz çok başlarında. Sadece ilk (ve sorunlu, sınırlı) adımlarını atabildi. Bilimsel düşüncenin ve Aydınlanmanın esas fışkırışı henüz gerçekleşmedi. Mevcut manivelanın (burjuvazi) barutu çok çabuk tükendi. Yeni bir “manivela”ya ihtiyaç var.

Emekçi Aydınlanması

Burjuva    Aydınlanması, emek-sermaye çelişkisinin sermayenin önderliğinde çözüleceği ilkesine dayanmıştı. Emeğin el konarak bir araya getirilmiş hali olan sermaye, toplumun ilerlemesinin motoru olacaktı. Bir dönem oldu da... Öte yandan burjuva Aydınlanması, ilk enerjisini, dünyanın Avrupa dışında kalan toplumlarının o güne dek yarattıkları birikimlerini talan ederek elde etti. Dolayısıyla burjuva uygarlığı, Avrupa dışındaki halklar için en başından itibaren yıkım ve talan anlamına geldi ve Aydınlanmanın büyük idealleri hiçbir zaman o halkları kapsamadı. Çoğu Aydınlanma filozofunun, sıra ezilen halklara geldiğinde nasıl birer sömürgeciye (hatta ırkçıya) dönüştüğü bilinir. Ezilen halklar o ideallerle, ancak kafalarını kaldırıp emperyalist burjuvaziye karşı başkaldırdıklarında tanıştılar.

Burjuva uygarlığının giderek çürümesine yol açan bu iki temel çelişkisi (emek-sermaye ve ezen-ezilen çelişkileri), yeni bir Aydınlanma atağının -en azından- nasıl olmaması gerektiğini ortaya koyuyor.

Yeni Aydınlanma; birincisi, emek-sermaye çelişkisinin emek lehine çözülerek ortadan kaldırılması zemininde oluşabilir. Sermayenin önderliği, burjuva Aydınlanmasına “yukarıdan aşağıya” bir nitelik kazandırmıştı. Aydınlananlar, cahilleri aydınlatacaktı. Aydınlanma düşünürlerinin eğitime kilit rol atfetmeleri bundandır. Sermayenin dağıtılması zemininde oluşacak Emekçi Aydınlanması ise, “aşağıdan yukarıya” bir nitelik kazanacaktır: Toplumun kendi pratiğiyle köktenci bir biçimde dönüşümü. İnsanlığın gelişim düzeyi göz önüne alındığında bu noktaya bugünden yarına ulaşmaya olanak yok, dolayısıyla tabii ki öncüye ve örgüte (parti, devlet vb.) ihtiyaç duyulacaktır ama aşağıdan yukarıya köklü dönüşüm perspektifi hiçbir zaman terk edilmeden. Burjuva demokrasisi ile emekçi demokrasisi arasındaki fark da budur.

İkincisi, Emekçi Aydınlanmasının başka bir alandan talan edilerek getirilecek bir “ilk birikim”e ihtiyacı yoktur. Emekçi Uygarlığının ilk birikimi, el konulan büyük sermayedir; daha doğrusu kapitalizm koşullarında ekonomik zor yoluyla yoğunlaştırılmış emeğin özgür bırakılması ve örgütlü toplum tarafından toplumun çıkarları doğrultusunda kullanılması.

Üçüncüsü: Emekçi Aydınlanmasının laiklik ilkesi, bilimin toplum sallaştırılmasıdır. Bu ilke, din-bilim çatışması zemininde değil, toplum-bilim çelişkisinin uyumlu bir biçimde çözülmesi zemininde hayat bulacaktır. Bir kurum olarak dine ihtiyacın kalmadığı nokta, bir kurum olarak bilime de ihtiyacın kalmadığı noktadır; yani giderek herkesin birer Laplace olduğu nokta. Tabii bu noktaya da bugünden yarına ulaşılamaz ama perspektif böyle olmalıdır.

Dördüncüsü, Emekçi Aydınlanması dünyanın bütün halklarının özgün uygarlık birikimlerinin (eşitlik, özgürlük ve güvenlik için verilen mücadele içinde kazanılan birikim) miras kabul edilmesi, evrensel bir potada eritilerek damıtılması ve yepyeni bir senteze ulaşılması perspektifine sahip olacaktır. Burjuva Aydınlanması pratiği çok büyük bir miras bıraktı, ama insanlığın mevcut mirası bundan ibaret değil. Bir coğrafyanın başka bir coğrafyanın yıkımı pahasına yükselmesi, sermaye uygarlığının niteliğidir. Emekçi Aydınlanmasının potası, bütün insanlığı kapsayacak denli geniş olacaktır.

AKP-Cemaat Kavgası Aynasında
Yolsuzluk ve Gericilik

Fatih Yaşlı

Bu yazıyı yazmaya Şubat ayının ortalarında başlamış bulunuyorum. Yazının yazıldığı günlerde, yani 2014 Türkiye’sinde, gündem neresinden bakılırsa bakılsın normal olmayan bir karakteristik sergilemekte ve manzara-i umumiye şu şekilde: İslamcı bir partiyle, çok yakın zamana kadar koalisyon ortağı olarak çalıştığı illegal bir tarikat, muazzam bir iktidar kavgasına girişmiş durumdalar. Yolsuzluk dosyaları, dinleme kayıtları, fişlemeler, görevden almalar, fetvalar, ayetler, hadisler, beddualar havada uçuşuyor.

Ortada çok açık bir devlet ve rejim krizi var. Devletin jandarmasının devletin istihbarat elemanına silah çektiği, polisin savcının emirlerine itaat etmediği, bir gecede yüzlerce polisin görev yerinin değiştirildiği, medya-siyaset ilişkisine dair bütün pisliklerin ortaya döküldüğü bir kriz hali.

Peki ne oluyor? Yaşanılan sürece nasıl bakmalı, süreci nasıl değerlendirmeli? Biraz geriye gidelim ve olan biteni anlama çabamıza oradan başlayalım. Çünkü tarihsel bir perspektif olmaksızın yaşanan kavgayı anlamamız imkânsız görünüyor.

AKP İktidarı: İstikrar Kılıfında Rejim Değişikliği

3 Kasım 2002 seçimlerinde tek başına iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi, Türkiye toplumunun uzun yıllara yayılmış bir arayışının sonucuydu. Bu arayışı tek bir sözcükle “istikrar” olarak adlandırabiliriz. On yıldan fazla bir zamana yayılan siyasi kriz, koalisyon hükümetleri, 2000 ve 2001 yıllarındaki iktisadi krizler, yoksullaşma, yolsuzluklar, yozlaşma ve çürüme, Türkiye toplumunun neredeyse bütün geleneksel partileri siyasetin dışına itip henüz bir yıl önce kurulmuş bir partiyi iktidara taşımasıyla sonuçlandı. AKP bu “istikrar” arzusunun bir sonucu olarak geldi ve bu arzuyu on iki yıl boyunca manipüle etmeyi bildi. Siyasi krizleri büyük ölçüde engellemeyi başardığı gibi, Kemal Derviş’in başlattığı IMF orijinli neoliberal programı devam ettirerek büyük bir iktisadi krizin yaşanmasını da önledi.

AKP, Tüm bunları yaparken bir yandan da kendi siyasal projesini hayata geçirmek için harekete geçti. Bu proje esas olarak, sol düşmanlığıyla ve anti-komünizm adına uyguladığı İslami politikalar nedeniyle çoktan çöküş sürecine girmiş olan 1923 Cumhuriyeti’ne son darbeyi de vurmak ve yerine merkezinde İslam’ın bulunduğu yeni bir rejim inşa etmekti. Yeni bir rejim kurmak, aynı zamanda devleti ele geçirmek anlamına da geliyordu. Devleti ele geçirmek için ise büyük tasfiye operasyonlarına girişmek gerekiyordu. İşte bu tasfiyeleri gerçekleştirmek için Balyoz ve Ergenekon gibi tertip davalar yürürlüğe konuldu; sahte delillerle, gizli tanıklarla yüzlerce kişi tutuklanarak cezaevlerine dolduruldu. Peki bu davaları hayata geçirecek güç kimdi? Bu güç, kırk yılı aşkın bir süredir izlediği “sızıntı” politikasıyla devlet içerisinde kadrolaşan ve kendi “paralel devlet” aygıtını kuran Gülen Cemaatiydi. Cemaatin, kadrolaşmaya en çok önem verdiği iki kurum, emniyet ve yargı, Balyoz ve Ergenekon davalarında entegre bir şekilde çalıştılar, sürecin sonunda yeni rejim inşasına karşı durabileceği düşünülen bütün güçler tasfiye edildi ve AKP ile Cemaat devletin yeni sahipleri oldular.

Devlet bir kez ele geçirildikten sonra ise devletin bu iki dini yapı arasında nasıl paylaşılacağı bir sorun olarak ortaya çıktı ve taraflar bunun mücadelesini vermeye başladılar, işte 17 Aralık bu güç savaşının, açık bir taarruza dönüşerek kristalize olduğu ve kamuoyu nezdinde görülebilir hale geldiği tarihti.

Aslında konuyu yakından bilenler için AKP ile Cemaat arasındaki savaş 17 Aralık’tan çok daha önce başlamıştı. Tertip davalarla yaşanan tasfiyelerin ardından, AKP ile Cemaat arasında özellikle güvenlik bürokrasisinin kimin kontrolünde olacağına dair çok büyük bir kavga başlamıştı.

Bunun doğrudan yansıması ise 7 Şubat 2012 tarihli Cemaat operasyonu oldu. AKP cenahınca “7 Şubat Kalkışması” olarak adlandırılan ve başarısız olan bu operasyonda Cemaat, Hakan Fidan’ı ve bazı MİT yöneticilerini, Oslo görüşmelerini gerekçe göstererek ifade vermeye çağırdı. Eğer Fidan ve diğer yöneticiler ifade vermeye gitselerdi çok büyük ihtimalle tutuklanacaklardı ve Cemaat kendisine verilmesini istediği MİT’in yeni sahibi olacaktı. Bu ise Emniyet İstihbarat Dairesi’nin ardından, devletin diğer bir istihbarat kurumunu da ele geçirmesi anlamına gelecekti. Ancak Erdoğan ve ekibi bu “kalkış-ma”yı çok çabuk fark etti ve Cemaate anında karşılık verildi. Fidan’ı ve MİT yöneticilerini bir tür dokunulmazlığa kavuşturan yasal düzenlemelerin ardından, İstanbul’daki Cemaate bağlı emniyet ekipleri dağıtıldı ve soruşturmayı yürüten savcıların da görev yerleri değiştirildi.

O tarihten itibaren Cemaati devlet aygıtının dışına çıkarmak ve sadece “sivil toplum” alanına hapsetmek için tedrici bir plan uygulamaya konuldu. Dershanelerin kapatılması bu planın en önemli ayaklarından biriydi; çünkü kendisi de İslami kökenli bir hareket olan AKP, Türkiye’de siyasal İslam’ın finans ve kadro kaynağının eğitim sektörü olduğunu gayet iyi biliyordu. Tam da bu nedenle, yani Cemaat kendisine yönelik kapsamlı bir tasfiye girişimini fark ettiği için, AKP’ye çok sert bir yanıt vermesinin zorunlu olduğunu hissetti ve böylece “17 Aralık Süreci” başlamış oldu.

17 Aralık, Yolsuzluk ve Dincilik

Cemaat, tıpkı daha önceki Balyoz ve Ergenekon süreçlerinde olduğu gibi bu süreçte de elindeki Emniyet-Yargı gücünü devreye soktu ve AKP’yi en zayıf olduğu yerinden, yani yolsuzluklar üzerinden vurdu. Ekonomik büyüme stratejisini inşaat ve dolayısıyla kentsel rant üzerine kurmuş bir iktidarın tepeden tırnağa yolsuzluğa bulaşmamış olması zaten imkansızdı ve Cemaat bunu, özellikle elindeki istihbarat gücü sayesinde elde ettiği dinleme kayıtlarını servis ederek ve aynı zamanda sahip olduğu medya gücünü de kullanarak kamuoyuna duyurdu.

İşin ilginç yanı, kavganın iki tarafı da dini birer yapı olduğu için, kavganın meşruiyeti, dini söylemler üzerinden yürütüldü, taraflar birbirlerine beddualar ettiler, sahte peygamberlikle, şeytana hizmet etmekle vesaire suçladılar. Kavganın merkezinde yolsuzluk iddiaları olunca, kavga da dini argümanlarla yürütülünce, “yolsuzluk” tartışması da dini referanslarla yapılmaya başlandı. Örneğin AKP cenahının Şeyhülislamı gibi görev yapan Yeni Şafak yazarı Hayrettin Karaman, “Rüşvete fetva verilmez” (17 Ocak 2014) adlı yazısında, ironik bir şekilde tam da rüşvete fetva veriyordu:

“Devlet ile belediyelerle işi olan kimseler, İslami hassasiyetleri olan yöneticilerin bilgisi dâhilinde vakıflara bağışlarda bulunup sonra 'iş ve ihale almak' gibi hususlarda bundan yararlanma amacı taşıyabilirler. Bu amaç bilinmedikçe yöneticiyi ve vakfı hatalı görmek doğru olmaz. Niyeti bozuk olan kimselerin durumları anlaşılınca hüküm değişir ve artık onlardan bağış kabul etmemek gerekir. Ama yine de yaptıkları yardıma ıstılahi ve fıkhi manada rüşvet denemez. Servet sahiplerini hayra teşvik etmek ve yönlendirmek de ayıp ve günah değildir, yeter ki bu ilişki kötüye kullanılmasın ve kullanılmaya izin verilmesin.”

Karaman çok açık bir şekilde Müslüman işadamlarının, devlet vakıflarına, elbette ki “İslami yöneticilerin bilgisi dâhilinde bağış yapabileceğini, bunun da günah olmadığını söyleyebilmektedir. Bunun gerekçesi ise Bilal Erdoğan’a ait olan TÜRGEV’e yapılan bağışların dinen caiz olduğunu ortaya koymaktır.

Cemaat ise Karaman’ın bu fetvasına karşı, bu bağışların rüşvet kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ve kanunen suç ve dinen de günah olduğunu söylemektedir. Örneğin Mümtazer Türköne 16 Ocak 2014 tarihli “Hayrettin Hoca Rüşvete Fetva Vermiş Oldu mu” adlı yazısında Karaman’a şöyle itiraz etmiştir:

“Devletten ihale alanların, gönülsüz bile olsalar hayır kurumlarına -metazoru- bağış yapmalarına hocamız cevaz veriyor. Ben bu fetvanın, yolsuzluğa ve rüşvete kılıf arayanların önüne çok geniş bir meşruiyet alanı açtığını düşünüyorum. İslam hukukçuları şu suallere cevap vermeli: Bir ihalenin veya hakedişin bir hayır kurumuna bağış şartına bağlanması, ödenen parayı rüşvet olmaktan çıkartır mı? Muhtemelen vatandaşlar da cevaba bağlı olarak şu soruyu soracaktır: Devlete mahsus yetkiler (ihale verme gibi) kullanılarak temin edilen bağışlarla (veya rüşvetle) inşa edilen camilerde namaz kılınır mı, eğitim kurumlarında din öğrenilir mi? Kolayca çözülecek gibi görünen bir sorun; ama mesele maalesef bu kadar basit değil. Hayrettin Hocanın açtığı kapıdan girince karşımıza devletin ekonomik iktidarının hüküm sürdüğü çok geniş bir alan çıkıyor. Fıkıh âlimi bu alanı tanımadan muhakeme ve mukayese yürütmemeli.”

Peki tüm bu yaşananlara ve bu tartışmaya bakarak nasıl bir çıkarımda bulunmamız gerekiyor? İlkin şunu söylemek gerekiyor. Soğuk Savaş’la birlikte devlet politikası haline gelen anti-komünizm, beraberinde bir dinselleşme sürecini getirmiştir. Egemen sınıflar, komünizm tehlikesine karşı dini bir araç olarak kullanabileceklerini fark etmişler, bu nedenle de İslamizasyonu devreye sokmuşlardır.

Bu ise doğal olarak İslamcılığın esas olarak üretildiği kurumların, yani tarikatların önünün açılmasını, devlet içerisinde kadrolaşmalarına izin verilmesini ve finansal kaynaklara ulaşabilmelerini beraberinde getirmiştir.

AKP ve Gülen Cemaati, Cumhu riyet’in İslamizasyon politikalarının doğal sonucu olarak iktidara gelmiş, devletin İslami kadrolara açtığı kapılardan girerek devleti ele geçirmiş ve sonrasında ise Cumhuriyet’i yıkıp yerine yeni bir rejim kurmuştur. Bu, her ne kadar İslam hukukunun egemenliği anlamında bir şeriat rejimi anlamına gelmese de, “üst ilke”sini İslam’ın oluşturduğu, egemenliğin kaynağı olarak gökyüzünü gören bir rejimin inşa edilmesi anlamına gelmektedir.

Seküler Bir Dil İhtiyacı

Tam da bu nedenle, bu inşa sürecinin ortakları olan AKP ve Cemaat “devleti nasıl bölüşeceğiz kavgasına tutuştuklarında, kavganın referanslarının da dinsel olması kaçınılmaz olmuştur. Şahitlik ettiğimiz tartışmalarda yolsuzluk, se küler bağlamından ziyade dinsel bir mesele olarak tartışılmakta, taraflar birbirlerini dinsel kavramlar üzerinden suçlamakta, kendilerini ise yine dinsel kavramlar üzerinden aklamaktadırlar.

Bu iki gerici gücün kavgasında, taraflardan birine yedeklenmek de buradan demokratik bir ülke çıkacağına inanmak da hiçbir şekilde gerçekçi değildir. Bunun da ötesinde, yolsuzluğun dini bir söylem üzerinden meşrulaştırılmak istenmesine de yine dini bir söylemle eleştirilmesine de çok açık bir şekilde karşı çıkılmalı, gericiliğin kavramlarının hegemonyasına karşı, çok açık bir seküler söylem tercih edilmeli, seküler argümanlar üzerine kurulmuş bir dil toplumsal muhalefetin karşı-hegemonya mücadelesinin bir parçası haline getirilmelidir.

Tarihte Bu Ay

Halifeliğin kaldırılması

1924-Halifeliğin kaldırılması ve Osmanlı hanedanı mensuplarının yurtdışına çıkarılmasına ilişkin yasa kabul edildi, Tevhid-i Tedrisat Kanunu çıkarıldı. Diyanet İşleri Başkanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu. Bir gün sonra son Halife Abdülmecit ve Osmanlı hanedanı mensupları yurt dışına çıkarıldı.

NASA’nın kuruluşu

3 Mart 1915 yılında, NASA’nın öncüsü olan NACA’ (National Ad-visory Committee for Aeronautics/ Havacılık Alanında Ulusal Danışma Komitesi) uçaklar üzerinde çalışmaya başladığı projeler ile kuruldu. Kuruluşunda uçaklar için rüzgâr tünelleri inşa eden ve bu konularda araştırma yapan kurum 29 Temmuz 1958 yılında günümüzdeki Uzay araştırmalarının temelini oluşturan NASA kurumuna temel atmıştır.

Periyodik Cetvelin bulunuşu

6 Mart 1869 günü Dimitri Mendeleyev, ilk periyodik tabloyu açıkladı. Daha 32 yaşında bir Profesör iken, düzenlilikleri araştırmak için, elementleri özeliklerine göre sıraladı. Böylece kimyacıların sessiz bilgisayarı olan periyodik cetveli elde etti. Bu cetvelden yola çıkarak o zaman henüz bilinmeyen bazı elementlerin bulunacağını ve onların bazı özelliklerini öngördü. Varlığını bildirdiği elementlerden bazıları birkaç yıl sonra bulununca periyodik tablonun önemi anlaşıldı ve kimya biliminin ilerlemesinde önemli bir rol oynadı.

Karl Marx’ın ölüm yıldönümü

14 Mart 1883 günü Alman Filozof ve Devrimci Karl Marx karaciğer rahatsızlığı nedeniyle yaşamını yitirdi. Hegel’in diyalektik yöntemini materyalist bir bakış açısıyla ele alan Marx, Friedrich Engels ile birlikte Diyalektik ve Tarihsel Materyalizmin kurucusudur. Aynı zamanda büyük bir iktisatçı olan Karl Marx yazdığı kapital adlı başyapıtı ile Kapitalist sistemin kendi iç çelişkilerinden ötürü yıkılmaya mahkûm olduğunu ifade etmiştir. Tarihsel Materyalizm ile tarihin materyalist bir ele alınışını ortaya koyarak sınıflı toplumların sınıf mücadeleleri ile ortadan kalkacağını ve yerine sınıfsız bir toplum olan Komünizmin geleceğini öngörmüştür.

Uzayda ilk adım

18 Mart 1965 günü İnsanoğlu ilk kez uzayda yürüdü. Sovyet kozmonot Aleksey Leonov, Dünyadan 2 bin 177 kilometre yükseklikte, Voskhod-II (Gündoğumu) adlı uzay aracından çıkarak 20 dakika boşlukta kaldı.

Görelilik kuramı açıklandı

19 Mart 1916 - Albert Einstein görelilik kuramını yayınladı. Uzay bilimi adına bu güne kadar öne sürülen birçok görüşün temelini oluşturan bu teori Işığın kütle çekimi nedeniyle bükülmesi, karadeliklerin oluşumu, evrenin sürekli genişlemesi ve kütle çekim dalgalarının varlığı gibi bir çok konuyu aydınlatmıştır.

Yorumsuz Haberler

Mars'a Gitmeyin Fetvası

Abu Dabi'deki İslam İşleri ve Aydınlanma Genel İdaresi tarafından yayınlanan fetvada, bu tarz bir yolculuğun yaşam için büyük bir tehlike içerdiği ve İslam adına onaylanamayacağı belirtildi.

Khaleej Times adlı gazetede yayınlanan haberde, fetvanın “Mars'a giden bir insanın orada hayatta kalamama olasılığının bulunduğunu" içerdiğini yazdı.

Fetvada, hayatını bu tarz bir oyun içine sokanların ahirette intihar edenlerle benzer bir şekilde cezalandırılacağı kaydedildi.

Fetvayı yayınlayan kurulun başkanı Profesör Faruk Hamada, hayatı tüm tehlikelerden korumanın tüm dinler tarafından kabul edildiğini söyledi. Hamada, Nisa Suresi'nin “Kendinizi helâk etmeyin. Şüphesiz Allah, size karşı çok merhametlidir” şeklindeki 29'uncu ayetine atıfta bulundu.

AB Hristiyan bayramlarını unuttu

Her yıl alışılmış olduğu üzere yeni yıl takvimi bastıran AB Komisyonu, 2011 de Hristiyan dinine ait bayramları işaretlemeyi unuttu.

3,2 milyon adet basılan takvimde Müslümanların, Yahudilerin, Hinduların dini günlerine, 9 Mayıs Avrupa Günü'ne, hatta Çin’in geleneksel bayram günlerine yer veriliyor, ancak Noel ve Hristiyanların diğer dini günleri gösterilmiyor.

Komisyon hatalı çıkarılan takvimlerin hazırlanması ve basılması için 5 milyon Euro harcadı. Hatalı takvimlerin 21 bin okula çoktan dağıtılmış olduğu bildiriliyor.

Eğitim amaçlı hazırlanan takvimde AB'nin siyaseti, çevre ve eğitim konularında çeşitli makaleler de bulunuyor.

Komisyon sözcüsü, bunun sadece bir hatadan ibaret olduğunu, bir dahaki sefere daha dikkatli kontrol edeceklerini açıkladı. Komisyon üzüntüsünü yazılı olarak da Katolik kiliselerine iletti.

‘Şeytan'a küfretti, ben de öldürdüm’

Prakarn Harnphanbusakorn, Sai Mai polis karakolunda verdiği ifadede, 36 yaşındaki ünlü şarkıcıyı ‘şeytana küfür ettiği’ gerekçesiyle öldürdüğünü belirtti. Sai Mai emniyet amiri Chawengsak Sinsungsud, “Samong şeytana inanmadığını söyleyince Prakarn sinirlenmeye başlamış ve tartışma büyümüş. Ardından şarkıcıyı bıçaklamış" açıklamasını yaptı.

Mutfaktaki bıçak ile ünlü şarkıcıyı tam 30 yerinden bıçaklayan Prakan, polise verdiği ifadesinde önce şarkıcının bıçaklama girişiminde bulunduğunu savundu. Prakan, o sırada bıçağı Samong’ın elinden alıp nefsi müdafaa yaptığını ekledi.

Peki oruç tutan Hristiyan olur mu?

Cezayir'de ülkenin doğusundaki Ain El Ham-mam kentinde Ramazan'da oruç tutmadıkları için yargılanan iki Hristiyan için, savcı 3 yıl hapis cezası istedi.

Basın mensuplarının bildirdiğine göre, duruşmada savunma avukatları, Cezayir'de Ramazan ayı sırasında vatandaşların oruç tutmamalarını yasaklayan hiçbir yasanın bulunmadığını belirterek, müvekkillerinin serbest bırakılmasını istediler.

Avukatlar savunmalarında, Cezayir'in dini özgürlükler alanında uluslararası sözleşmeleri imzaladığını belirterek, bunun anayasanın açıkça ihlali olduğunu kaydettiler.

Eğitimde Dinsel Gericiliğin Kuşatması

Ahmet Doğan

1969’da genç bir öğretmen. Öğretmenlik yaptığı köyde cami yok. Yol da yok kahve de... Köylülerin kabullenilmiş inançları var. Ramazanda oruç tutulacak. O tutmayacak ama dışlanmaktan ürküyor. “Ya varsa” kuşkuları da bitmiş değil. Köyde imamlığı meccanen yapan bir köylü var. Ramazanlarda uyarına gelirse cemaate evlerde teravi namazı kıldırıyor. Öğretmen her akşam ayrı bir eve konuk. Konuk olduğu eve akşamları yakın komşular da geliyor. Bir ramazan akşamı. O gün kaldığı ev imamın evine yakın. İmam da onun olduğu eve geliyor. Gelmişken teravi namazını da kıldıracak. Öğretmen kaygılı çünkü namaz kılmayı bilmiyor. Namaz vakti geldiğinde imam öne geçiyor. Cemaat arkada safta. Öğretmene imamın yanında yer açıyorlar. Reddediyor öğretmen “cemaatte ön arka olmaz” diye. En arkada olmak en iyisi. Önündeki birini kendine kılavuz seçiyor. Ona bakıp kılacak namazı. İmamın komutlarıyla namaz başlıyor. Her şey otomata bağlanmış yolunda giderken, kılavuzunun secdede olduğunu görüyor. Tam secdeye yeltendiğinde diğerlerinin ayakta olduğunu fark ediyor ve son anda durumu kurtarıyor. Kılavuz da durumu fark ediyor ama onun için iş işten geçmiş durumda. Kıkırdamalar başlıyor. Daha öndekiler kıkırdanmanın nedenini bilmiyor. Ama onlar da kıkırdamaya başlıyor. Tam üstüne alt kattan bir kız çocuğunun avazı; “Emeturan !” babasına sesleniyor. Emeturan namazda. Yanıt veremez. Ne bilsin çocuk? Yine sesleniyor. “Emeturaan !” Kıkırdamalar artıyor. Emeturan’dan ses yok. Çocuk seslenmeye (belli ki kızarak) devam ediyor. Dayanamıyor Emeturan okkalı bir küfür sallıyor. Kıkırdamalar kahkahalara dönüşüyor. İmam sesini yükselterek uzunca bir “estağfurullah” çekiyor. Ama o da gülmeye başlıyor. Sanki “gülmek serbest” komutu ve “Allah kabul etsin”le teravi tamamlanıyor.

1973’lerde başka bir köyde öğretmen. Köyün camisi ve maaşlı imamı var. İmamın katılığı köylülerde yok. Cuma söyleminde imamla tartışıyorlar. Cumadan sonra da tartışmaları öğretmene anlatıyor, onayını almaya çalışıyorlar. İnançsız olduğunu bildikleri halde.

Aynı köyde yaz tatili. Öğretmen memleketine gitmiş. Üç kişi köy kahvesinde oturmuş öğretmenden konuşuyorlar. Bunlar çıkarcılıkları nedeniyle eleştirilen üç kişi. Kötü diyemiyorlar öğretmene. Hatta “iyi adam” demek zorunda kalıp, “ama camiye hiç gitmiyor” biçiminde çekiştiriyorlar. Kahveci 80 yaşlarında ama sırım gibi. Yaşamı boyunca haksızlıklara karşı çıkmış, yalan söylememiş, sözünü de esirgememiş biri. Tüm köylü saygı duyuyor. Çekiştirmelere dayanamıyor kahveci. Sandalyeyi kapıp üzerlerine yürüyor. “Ulan siz de camiye gelmeyin ama öğretmenin tırnağı kadar dürüst olun” diyerek onları kahveden kovuyor. Bu arada kahveci köyün en dindar adamı.

1980’lerin başı. Aile büyüklerinden biri sürekli yanlarında kalıyor; Ölen dayısının eşi Yengeleri. Yenge evdeki herkesin sevgilisi ve de dini bütün. Namazı orucu sektirmez. Ramazan ayı geliyor. Evde tek oruç tutan o. Öğretmen akşam yemeğinde rakı içecek, Yenge ise iftar açacak. Öğretmen yengem incinir mi diye tereddütlü. İzin istiyor ondan. İzne yanıt çok doygun: “Canın istiyorsa iç oğlum. Sağlığına zarar vermesin yeter. Senin gibi vicdanlı adam rakı da içse herkesten önce gider cennete.”

Yine 1980’lerin ilk yılları. 12 Eylül fırtınası devam ediyor. Darbe lideri Kenan Evren’in halka açık toplantılarda, “ben hoca çocuğuyum” diye şişindiği yıllar. Bir liseye matematik öğretmeni olarak atanmış. Başladığı gün öğretmenler genel kurulu var. Kimseyi tanımıyor. Ayaküstü adet üzere eski öğretmenlerle tanıştırılmış. O kadar... Toplantı yöneticilerin yönlendirmesiyle dini özendirmeye kaydırılmış durumda. “Öğrenciler Cuma günleri cuma namazına gitmek istermiş. Ama o saatlerde ders olduğu için gidemiyorlarmış. Öğlen arası da yetmiyormuş. Cuma günleri için öğlen arasını uzatacak bir program yapılabilirmiş ya da namaza gidenler derse gelemezse yok yazılmamalıymış...” Uzun ikna çabaları devam ediyor, ürkek karşı çıkışlar var. Ama karşı çıkışlar şöyle başlıyor; “elhamdülillah hepimiz Müslümanız ama !” Tartışma uzuyor. Öğretmen yeni ve ne diyeceğini bilemiyor. Müdür jest yapmak niyetiyle, “yeni arkadaşımız ne diyor bu konuda” diye sözü ona yönlendiriyor. El mahkûm konuşacak. Ve konuşuyor. “Bu kurulda bu tartışmayı içtenlikli bulmuyorum. Kurul ne karar alırsa alsın ki alamaz. Eğer cuma günlerine özgü ayrı bir gün planlaması kararı alınırsa valiliğe ve Milli Eğitim Müdürlüğüne ve gerekirse Bakanlığa itiraz dilekçesi veririm. Ayrıca basın da bunu duyar. Eğer Cuma günleri namaza gittiği için dersime gelmeyen öğrenci olursa öğrenciyi yok yazarım ve takipçisi olurum.” Derin bir sessizlik, bakışmalar ve bazı öğretmenlerde tebessümler. Müdür söz verdiği için pişman gibi. Toplantıya dinlenme arası veriliyor. Koridorda çay - sigara içilecek. Öğretmenin etrafında birçok öğretmen. Resmi tanışmadan farklı yeni bir tanışma. “Hocam hoş geldin!”

1990’lar. Bir dershanede “Allah”ı ağzından düşürmeyen bir öğretmen var. Öyle de olsa ortak sohbetler yapılabiliyor. Ramazan ayı geliyor. Bazıları oruç tutacak gibi. “Allah”cı öğretmen hevesli ve sevinçli bir uhrevi bir karşılama hazırlığında. Ve ilk gün Allahçı öğretmen, “bugünü de gördük rabbim” şükründe. Baskı havası yarattığı için de mutlu. Öğretmen kalkıyor, gidip çayını alıyor ve yudumlamaya başlıyor. Gözler üzerinde ne olacak? Oruç tutan bozulur gibi ve bir şey diyemiyor. Diğer öğretmenler de çayını alıp içmeye başlıyor. Şimdi daha da kızgın çünkü baskı tutmadı. İkinci gün sabahın ilk saati yine Al lahçı öğretmenin elinde çay ve sigara. Dünkü afra tafranın ardından diğerleri şaşkın. Biri “hayrola hocam” diyor. Yanıt: “Kan şekerim düştü, oruç tutmam zararlı.” Gülüşmeler. O da rahatlıyor.

Elbette yaşanmışlıkların hiç biri mutlak değildir. Yaşananlara zıt başka yaşanmışlıklar sıralanabilir. Bunlar bir eğitimcinin kısa tarihsel süreç içindeki gözlemleri. Bunlardan çıkarılabilecek en önemli sonuç da “geri” denilen halkın “Allah”ı ile okumuşun “Allah”ı arasındaki fark. Halkın algısında din, insan olma - insani davranma aracı. Karşısındakinin “Ateist” olması bile onun için çok itici değil. Çünkü onun için yaşam, kavram didiklemek, kavramlar üzerinde tepinmek değil. Nasıl yaşandığına bakıyor. Erke yaranmaya çalışan “okumuş” için “Allah” yaranma aracı, erk için ise tahakküm kışkırtma aracı. Kullanılan, korkulan, korkutulan “ceberut” bir nesne. Maraş’ta, Çorum’da, Sivas’ta din cinayetleri için kullanılan bir nesne. Ama arada bir kışkırtmak bile kesmedi onları. Toplum tümüyle “dindar - kindar” olmadan rahat edemeyeceklerdi.

Mağduriyete soyundular. Başörtülü “bacı”lar mağdurdu. Oruç tutan, namaz kılan “inanmış”lar mağdurdu. Dinini özgürce yaşayamayan “Hıristiyanlar” mağdurdu. Hatta “aleviler” mağdurdu. Özetle etnik ve dinsel temelli mağduriyet yaşanıyordu, inananlara Cumhuriyet boyunca zulme dilmişti! Ve bunun devamında din, özgürlükler sorununun merkezine oturdu. İş yemekleri iftar yemeklerine, hoşça kal “Allah’a emanet ol”a, merhaba “selam’ün aleyküm” e dönüştü. O yıllarda, kendini ateist olarak tanımlayan bir profesör bir“bilim adamı”; “böyle demokrasi mi olur, insanlar inançlarını yaşayamıyor, başını örtemiyor onların özgürlüğünü savunmak gerekir” yandaşlığına soyundu. “Onların savunduğu dinselleştirilmiş toplum” denildiğinde, “düşünce hakkı” dedi. “Savundukları kadınların başına türban geçirmek” denildiğinde, “ha başörtüsü, ha türban... inançlarının gereğidir” dedi. “Evrim teorisi yanında yaradılışçılığı okutuyorlar” denildiğinde, “olsun o da bir teoridir” dedi. Böylece “özgürlükçü”, “demokrat”,”yandaş” Amerikan tipi solcular halkası da tamamlandı. Uluslar arası destekle siyasete, ekonomiye, yargıya, basına gereken ayarlar verildi. Orduyla hesaplaşıldı. Tüm bunlar halledildiğine göre toplumu yeniden yaratmak için eğitim doğrudan ele alınabilirdi.

Eğitim bir toplumun dönüştürülmesinin temel unsurudur. Eğitimi dinselleştirilme adımları daha pervasızca atılmaya başlandı. “Eğitimde iyi şeyler” yapıyorlar desteği ile öğretim programlarında ve okullaşmada niteliksel değişim başladı.

Değişimde ana eksen İmam Ha tip’leri öne çıkarmaktı. Bu okulların ortaokul kısmını açtılar. Özellikle de kız İmam Hatip Okullarının sayısını hızla arttırdılar. En iyi yerleşim ve derslikler İmam Hatip Okullarına ayrıldı. Daha önce farklı binalarda eğitim yapan İmam Hatip Okullarını da giderek diğer okullarla aynı ortamda ders yapar hale getirdiler. Üniversiteye giriş sınavında lise türlerine bağlı olarak farklı katsayı uygulaması vardı. Lise mezunu olan öğrenci lisede aldığı öğretim türüne bağlı olarak üniversite giriş sınavında ek puan alıyordu. Dolayısıyla bu durum İmam Hatip mezunlarının lehine değildi. Bu uygulama kaldırıldı. En son yapılan “yenilik” ise İmam Hatip Liselerinde okutulan derslerle ilgili. İmam Hatip Liselerinde okutulan Fen dersleri sayısı diğer meslek liselerinde olduğu gibi (ve doğal olarak) azdı. 27 Ocak’ta Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu İmam Hatip Liseleri 10. Sınıflarına diğer Anadolu Liselerinde olduğu gibi 6 saat matematik dersi, 2 saat fizik, 2 saat kimya, 3 saat biyoloji dersi okutulmasına karar verdi. Artık bu okullarda diğer Anadolu Liselerinde görülen bu dersleri okuyarak mezun olacak. Sonuç olarak İmam Hatip okulları üniversiteye girişte puan kaybı yaşamayacak ve okutulan dersler yönüyle de bir kaybı olmayacak. Üstüne de “iyi bir din eğitimi” alacak.

Öte yandan diğer okullarda da din dersleri arttırıldı. Arttırıldığı yetmiyormuş gibi, öğrenciler seçmeli olan din derslerini de almak zorunda bırakıldı. Evrim teorisi derslerinin yanına “yaratılış” teorisini yamadılar. Lisede okuyan kız öğrenciye evlenme yolunu açtılar. Yine 27 Ocak tarihli kararla seçmeli felsefe dersleri kaldırıldı. Seçmeli Türkçe ve zorunlu beden eğitimi dersleri de kaldırılıyor. Giderek artan biçimde ders kitaplarına dini göndermeler girmeye başladı. Örneğin yardımcı ders kitabında Said Nursi’nin sözleri yer alabiliyor.

Özel okul ve dershanelere gelince büyük bir çoğunluğu değişik cemaatlere bağlı kurumlar. Bu yolla yarattıkları siyasi ve maddi kaynağın boyutu AKP - Cemaat çekişmesi ile iyice açığa çıktı.

Ama asıl sorun eğitimin her kademesinde 1980’lerden bu yana örgütlenmeleri yani eğitimi kuşatmaları. Bu öyle bir kuşatma ki, matematiği matematik gibi, fiziği fizik gibi, tarihi tarih gibi anlatacak öğretmen kadroları oldukça az. Gerek milli eğitim gerekse okul yöneticilerinin önemli bir kısmı din dersi öğretmenlerinden ya da dinci militanlığını kanıtlamış kadrolardan oluşuyor. Atanan din dersi öğretmenleri o kadar fazla ki alanı olmadığı halde branş derslerine din dersi öğretmenleri giriyor. Atama bekleyen branş öğretmenleri ise umutla atama bekliyor. Ve bu militan kadro okullarda erkek kız öğrencilerin okula giriş çıkışlarını, merdivenlerden iniş çıkışlarını hatta yemekhanelerini ayırmaya başladılar. Yavaş yavaş da okullarda mescitler açılmaya başlandı.

Buna karşılık laik, demokrat hatta devrimci olduğunu söyleyen öğretmen örgütlenmeleri ne yapıyor? Bilmem. Bilen varsa bana da söylesin. Ama şunu biliyorum. Bu ülkenin halkı her türlü gerici saldırıya karşı, onların istediği “halk” değil! Sorun “aydın” sorunu. Aydın, “aydın” olmayı bilecek.

Dinci Gericilik Para Babalarının Gericiliğidir

Alev Alaca

Türkiye’de dinci gericilik bu denli önemli bir toplumsal olgu olmasına rağmen ilginç biçimde sanatta az yer buldu. Cemaatler, tarikatlar, dinci partiler dört koldan toplumu esir alır, devleti ele geçirirken buna karşı başta siyaset olmak üzere pek çok alanda ciddi mücadele verildi; ancak sanat alanı, herhalde 12 Eylül’den bu yana hayli niteliksizleştiği ve çürüdüğü için, mücadelede öne çıkamadı. AKP’nin bu alana yönelik tüm saldırılarına açıktan açığa solcu kimi sanatçılar dahi sessiz kaldı ve dinci gerici siyasi iktidar sanat alanında hak ettiği biçimde eleştirilmedi.

Bunun az sayıda istisnasından biri Özer Kızıltan’ın çektiği Takva filmiydi. Bu film yalnızca bağnazlığın bir insanın düşünsel dünyası ve kişiliğinin nasıl ırzına geçtiğini, onu nasıl kendine yabancı bir varlığa dönüştürdüğünü göstermekle kalmıyor; aynı zamanda tarikatlarda yuvalanmış gericiliğin nasıl bir mülkiyet üzerinde yükseliyor olduğunu da anlatıyordu.

Takva, hedefi 12’den vuruyordu, zira işin özü tam olarak buradadır. Bu dünyada tüm toplumsal olgular, maddi çıkarlar üzerinde yükselirler. Türkiye’de artık kanımca düşüşe geçmiş olan dinci gericiliğin de ayakkabı kutularından fışkıran bir maddi zemini var. Bu yazıda, hem kuramsal düzeyde dinle sermaye arasındaki ilişkiyi, hem de bunun Türkiye’deki somut halini incelemeye çalışacağız.

Toplumsal Bir İhtiyaç Olarak Tanrı

Ateistler Meclisi’nin kuruluş bildirgesini okuduğumda metnin beni en heyecanlandıran tarafı, dinleri birer kandır macadan ibaret gören, hala var olabilmelerini de insanların cehaletine bağlayan yaygın ve sığ ateist bakışa düşülmemiş olmasıydı. İnsanların dindarlıkları ile cahillikleri arasında kuşkusuz bir ilişki var, bu yadsınamaz. Ne var ki, dinsel inancın bu derece yaygın olması da salt eğitimsizlikle açıklanamaz; zira bugün insanlığın önemli bir bölümü dinsel dogmaların içerdiği hurafelerin saçmalığını görecek bilgi birikimine sahip, ancak dinsel inanç yaygınlığını koruyor. Sadece Türkiye’de değil, aynı zamanda aydınlanma geçmişi Türkiye’den çok daha eski olan ülkelerde de. Örneğin dünyanın aydınlanma merkezi olarak kabul edilebilecek olan Avrupa genelinde insanların yarısı tek tanrıya, dörtte biri ise “bir güce” inanıyor.

Eğer materyalist bir duruşu benimsiyorsak (ki metafiziğe karşı ancak materyalist bir duruş tutarlı olabilir), o halde bizim için her toplumsallaşmış düşüncenin (dilerseniz bunu ideoloji olarak da okuyabilirsiniz) maddi bir zemini olması, toplumdaki maddi çıkarlar ve bu çıkarların bir yansıması olan egemenlik ilişkilerinde bir yere oturması gerekir. Kuşkusuz tekil insanların çok uçuk bireysel düşünceleri olabilir, ancak biz burada tekil bireylerin uçuk kaçık fantezilerinden değil, milyonlarca insan tarafından üzerinde hemfikir olunan metafizik inançlardan bahsediyoruz. İşin özü şudur, bugünün dünyasında bir değil, beş değil yüz milyonlarca insan adamın birinin ayı eliyle ikiye böldüğüne inanıyorsa, bu toplu akılsızlaşma hali maddi bir zemine oturmalı, birilerinin işine yarıyor olmalıdır.

Ben burada Marx’ın meşhur “kitlelerin afyonu” soyutlamasından yola çıkarak tutarlı bir açıklama geliştirilebileceğini düşünüyorum. Yalnız öncelikle bu soyutlamayı yerli yerine oturtmak gerekiyor. Marx, He gel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisi eserinde yer alan bu soyutlamayı şu şekilde yapıyor: “Din, ezilenin iç çekişidir, kalpsiz bir dünyanın kalbi, ruhsuz koşulların ruhudur. O, kitlelerin afyonudur.” Dolayısıyla Marx’a göre din, salt egemenlerin ezilenleri uyutmak için kullandığı bir araç değildir. Ezilenler de ezilmenin acısından kurtulmak için dine ihtiyaç duymakta, ona sarılmaktadırlar. Ortada, egemen ile ezilen arasındaki ilişkinin diyalektik doğasına uygun bir durum vardır. Nasıl egemen sınıf ezilen sınıf var olmadan, ezilen sınıf da egemen sınıf var olmadan mevcut haliyle var olamazsa, din denen hurafeler manzumesini milyonların afyonu haline getiren de ne sadece egemenler, ne de sadece ezilenlerdir. İkisinin arasındaki ezme-ezilme, yani sömürü ilişkisidir. Kısacası din, içerdiği bütün saçmalıklarla birlikte bugün bir kenara atılmıyor ve salt antropolojinin konusu haline gelmiyorsa, bunun sebebi bir ideoloji olarak kapitalist toplumda başka hiçbir ideoloji ta-

rafından yerine getirilemeyecek bir görevi üstleniyor olması, sömürünün acısını dindiren bir afyon görevi görüyor olmasıdır.

Açalım...

Sadece Bağımlılık Değil, Anestezi İnsan adalet duygusuna sahip tir. Binlerce yıllık zulüm tarihinin, köleliğin, feodal baskıların, kapitalist sömürünün, savaşların, soykırımların, cinayetlerin ve sefaletin yok edemediği bir duygudur bu. Efendinin kamçısı ne kadar ürkütücü olursa olsun, Spartaküs ayaklanır. Tüm suçlarına rağmen Jean Valjean’ın iyiliği, Javert’i intihara mahkûm eder. Zulüm ne kadar ağır olursa, sonunda isyan o denli büyük olur.

İşte bu yüzden egemenler, zulümlerini meşrulaştırmak zorundadır.

Diğer yandan, bir toplum, gelişmesinin sınırına dayanmadıkça yıkılmaz. Koca Roma İmparatorluğu köle emeğine dayalıydı ve asırlarca ayakta kaldı. Bir toplum düzeni, ancak artık daha iyi bir yarın vaat edemiyorsa, artık kendi egemenlerini de güçlendiremiyor, aksine zayıflatıyorsa yıkılma zamanı gelmiştir. Bu yüzden, maddi hayat yolunda giderken, üretim-tüketim döngüsü çalışırken, yani durup dururken ezilenler kalkıp iktidarı deviremezler. Onların harekete geçebilmesi için, önce egemenlerin iktidarının maddi zemininin sarsılması gerekir.

Ve o güne kadar, ezilmenin acısıyla yaşamak, buna katlanmanın yolunu bulmak zorundadırlar.

Din burada devreye girer. O, adaletsiz olduğunun saklanması mümkün olmayan bir maddi dünyaya karşı, ilahi adaletin mutlak ve korkunç olacağı bir manevi dünya sunar. Bazı suçların hesabının bu dünyada sorulması mümkün değildir, ama ahirette Allah kul hakkı yiyenlerin burnundan fitil fitil getirecek, bir tek onlar asla cennete giremeyecektir. Ha, bir de ateistler.

Böylelikle modern toplumun egemenleri ve ezilenleri de aynı afyon tekkesinde buluşurlar. Bir taraf iktidarı sarsılmasın diye, diğer taraf acısı dinsin diye. Afyon, her iki tarafta da bağımlılık yapar. Bakmayın siz şimdi TÜSİAD’daki para babalarının AKP’ye atıp tuttuğuna. Gezi Direnişi sırasında Koç, Divan Otel’in kapılarını açma emri verdiyse, bu ülkenin en eski, en köklü burjuva ailesinin, bir iktidarın devriliyor olduğunu en çabuk anlayan olmasıyla ilgilidir bu. İşler yolunda giderken hepsi yağma sofralarında Tayyip’in sırtını sıvazlıyordu. İşler yoluna tekrar girsin, onu kovmuş olacaklar ama dinci gericiliği toptan tepelemek gibi bir gündemleri yok. Yok, çünkü ihtiyaçları var.

Diğer yanda, ezilenlere dönüp de “ey vatandaş, senin kolunu kopartıyorlar, acıyı hissetme diye sana afyon dayıyorlar. Afyonu reddet, gerçek olan çektiğin acıdır” diye hamaset yapmanın da bir karşılığı yok. Yok, çünkü günümüzde kimsenin “ger-çek”le işi yok. Egemenlerin ideologları modernizmin üzerinde tepine tepine gerçeği bir bakış açısına bunun için indirgediler. İnsanlar onu kafalarının içinde zannetsin de aramaya, bulmaya çalışmasınlar diye.

Dolayısıyla dinden kurtulmak için, afyona değil gerçeklere ihtiyaç duyan bir toplum kurmaktayız, başka çaresi yok. Ve bunu yapmaya çalıştığımız anda karşımızda örgütlü dini bulacağız, çünkü sömürüye dayalı toplum yıkılır ve eşitliğe dayalı toplum kurulursa, din elden gider. Gider, çünkü kimse kimseyi ezmeyeceği ve kimsenin de acıya dayanması gerekmeyeceği için ona ihtiyaç kalmaz. Din elden gitti mi, paracıklar da gider. Çünkü afyon ticareti çok kârlı bir iştir.

Beyaz İşinde Çok Para Var

Din tacirliğinin birilerini nasıl zengin ettiğini 17 Aralık’tan bu yana görüyoruz. Ayakkabı kutularına sığdıramamışlar, durum bu. Ne var ki, Türkiye’de gericiliğin bir sermaye kaynağı (dikkat, servet değil sermaye kaynağı. Bilal gemiciğini binip gezmek için değil işletmek için aldı) olması yeni bir şey değil. Üstelik gericilik daima karanlık işlerin, mafyatik sermayenin de kamuflajı oldu. Ve bu kamuflaj, çoğu zaman Türkiye’nin elinin kolunun uzanabildiği coğrafyalara yapılan emperyalist müdahalelerin yarattığı fırsatları değerlendiren sivil toplumcu yardım kampanyaları şeklindeydi.

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Doğu Avrupa’da yaşanan iç savaşlar bu açıdan Türkiye gericiliğinin değerlendirdiği ilk büyük fırsattı. Bosna Savaşı, Arnavutluk İç Savaşı ve Kosova Savaşı sırasında dinci gerici paramiliter güçler hep aktifti

ve Türkiye’den destek alıyorlardı, ancak bunlar içinde en önemli olan Bosna Savaşı olmuştu. Üç yıl süren (1992-1995) bu kanlı rezalete Türkiye gericiliğinin çok boyutlu katkısı oldu. Refah Partisi’nin yükseldiği, en büyüğü Sivas Katliamı olan kanlı islamcı eylemlerin düzenlendiği bu dönemde Türkiye’de tarikatlar Bosna’ya çok sayıda silahlı militan gönderdiler. Bu militanlar savaştan sonra oraya yerleştiler ve Bosna’da dinci gericiliğin siyasi güç kazanmasında büyük rol oynadılar. Son günlerde Bosna’da yaşanan ayaklanmada isyancı işçilerin taleplerinden birinin “dinci partiler kapatılsın ve bir daha dinci parti kurulamasın” olması sebepsiz değil. Bosna vatandaşları yirmi yılı aşkın bir süredir parazit gibi ülkenin kanını emen tarikatlarla boğuşuyorlar.

Üstelik Bosna meselesi, ayrı bir para kapısı daha açtı, zira Sovyetler Birliği dağılmadan kısa bir süre önce Afganistan’dan çekilmiş, Taliban rejimi mutlak iktidar kurmuştu. Dünyanın haşhaş üretim merkezi olan Afganistan’da hammadde ekimi yapılıyor, kimyasal üretim İstanbul’da gerçekleştiriliyor, bunun sonucunda elde edilen eroin Bosna üzerinden Avrupa’ya sevk ediliyordu ve böylelikle İstanbul tarikatları hızla uyuşturucu zengini haline geldiler. Kitlelerin afyonu, yepyeni bir anlam kazandı.

O zaman “Bosnalı din kardeşlerimize yardım” diye ortada gezenler, zamanla dünyanın dört bir yanında kurban kesmeye başladılar. Deniz Feneri skandalı patladı, ama bu sadece buzdağının ucundan ibaret ve hatırlanacağı üzere örtbas edildi. Türkiye’de kökeni 1990’ların başına dayanan yüzlerce dinci vakıf ve dernek var. Bunların tamamı şu ya da bu cemaat veya tarikata bağlı. Bunlar sürekli olarak birtakım yardım faaliyetleri yapıyor gibi görünüyorlar ancak asla masum oldukları düşünülmemeli. Bunun en yakın örneği gözümüzün önünde cereyan etti. İstedikleri kadar yalanlasınlar veya “devlet sırrı” diye bağırıp çağırsınlar; AKP gericiliğinin Suriye’deki kanlı şeriatçı ayaklanmacıları İnsan Hak ve Hürriyetleri Derneğini paravan olarak kullanarak silahlandırdığını artık hepimiz biliyoruz. Bu derneğin TIR’larından silah, mühimmat ve patlayıcılar fışkırdı, üstelik görünüşe bakılırsa planlama ve koordinasyon kısmını da doğrudan doğruya MİT yürütüyordu.

Kimse, ne kadar islama gönül vermiş olursa olsun, bu işleri beleşe yapmaz. Bu dünyada beyaz işi kadar para kazandıran bir iş daha varsa, o da silah işidir.

Kuşkusuz islamcılara oluk oluk para kazandıran “operasyonlar”ın hepsi yasadışı değil. Hatta önemli bir bölümü muhtemelen ya yasal ya da en azından kılıfına uydurulmuştur. Bir yerden sonra bunun önemi de kalmıyor. Sonuç, özetle şudur. Türkiye’de islamcı gericilik, sermaye düzeninin, kapitalist sömürü düzeninin önemli bir parçasıdır. Bu parça, her türlü irili ufaklı parasal kazanç işine bulaşmış durumdadır ve ortadan kaldırılması, ancak sermaye düzeninin ortadan kaldırılmasıyla mümkündür. Sömürü ilişkilerinin sürdürülmesi için bu denli faydalı bir ideolojik unsurun bizzat ondan faydalanan zenginler tarafından rafa kaldırılmasını beklemek hayalden başka bir şey değildir.

Nasıl Ateist Oldum?

Emel Türker

Ben küçüktüm o zaman; aslında çok küçük değil elbette ama büyük de değil gibi, bilemedim. Üniversitedeydim kimilerine göre kocaman olmuştum yani. Lisedeyken ÖSS vardı, bizim orası da ufak tefek bir yerdi; sanırım o yüzden, kafam çok fazla şeye çalışmamış demek ki. Bir de aile falan var, gelenek var, görenek var.

Üniversiteye ilk gelince de farklı bi yere gelmedim sandım ilk zamanlar, ama sonra “başka” insanların da var olduğunu görmeye başladım. Aslında hep oradalarmış ama görmek ya da başka bir tabirle insanın gözünün açılması başka türlü olabiliyormuş bazen. “Başka” insanlarla başladı her şey, mesela Ramazan’da oruç tutmayan, bunun için nedenleri olan insanlar vardı. Gülmeyin minicik bir yerden geliyorsanız eğer bu büyük bir şey. Nedenlerini anlattılar; temelde tanrı yok diyordu “hepsi”. Her denile-ni kafamda bir yere koyuyor mantıklı olduğunu düşünüyordum da bir tek “tanrı yok” kısmını düşünemiyordum. Nasıl yani, yıllardır dua ettiğim, bir şeyler istediğim, bazen istediğim şeyleri aldığımda çok sevinerek teşekkür ettiğim tanrı yok muydu şimdi? Üzerine düşününce içinden çıkamadığımdan üzerine düşünmemeye karar verdim. Bir süre başardım ama sonra olmadı. Sonra düşündüm. Hep insanın aklına adalet falan gibi şeyler gelir ya (Gelmez mi? Benim o geldi.), ben de onu düşündüm. Yahu adalet falan diyorum, eşitiz diyorum; tanrı varsa bunları neden ben konuşmak zorunda kalıyorum dedim ilk, neden o değil de ben ya da bunun için ölmüş o kadar insan. Elbet bunların dine göre cevapları vardı lakin beni tatmin etmeye yarayan yanları yoktu. Dedim ki ne olur olmaz ben bu sene biraz oruç tutayım.

Sonra birden Marx geldi aklıma (birden diyorsam hakikaten birden). Henüz çok okumamıştım ama az buçuk okumuştum. “Herhalde din üzerine de bir şey demiştir; ‘Din kitlelerin afyonudur’dan daha uzun” dedim ve Din Üzerine’nin bir baskısını buldum kütüphaneden. Herhalde her sayfayı iki defa okumuşumdur -çok derin manalar aradığımdan değil tabi, anlamadığımdan. Sonra tekrar düşündüm. Bu din, insanları sokağa çıkıp hakkını aramak, hakkını çalanın karşısına dikilmek yerine gece evinde gizli gizli ağlayıp dua etmeye teşvik ediyorsa; evinde dayak yiyen kadın, şikayette bulunmak yerine, din kocaya itaati emreder diye zırvalıyorsa ve bunu bir üniversite mezununa yaptırıyorsa; din iman diye insanların iliğini sömüren bir padişah bu ülkede hüküm sürmüşse, sürüyorsa; birileri malı götürürken aza kanaat etmeyen çoğu bulamaz deyip başkaları köle oluyorsa, o zaman bu doğru bir şey değildi ve din hakikaten bir afyondu. Eğer bütün bunlar tanrı adına oluyorsa bu tanrı kesin dış mihrakların işiydi. Eğer böyle bir tanrı varsa bile o benim tanrım olamazdı. Sonra da olmadı zaten.

Hâlâ, eve gidince inanmıyorum ben diyemem zira oldukça inançlı bir ailem var. İnanmıyorum desem toplu kalp krizi geçirirler sanırım. Ama belki bir gün... Babamla devletler katildir üzerine konuşabildiysem belki de sıra bundadır.

• Eylül 2011 yılında Out for Beyondun yaptığı    “Nasıl    Ateist Oldum?” yarışması kazananlarından:    https://network23.org/out-forbeyond/2011/10/16/emel-nasil-ate-ist-olmus-emel-turker/

***

İzzet Metin

Islamla olan ilişkim eğitim hayatımla başladı ve onla paralel gitti. Nur Cemaatinin Fetih Kolejinde okudum orta okulu ve ondan öncesinde ismi ile çelişkili bir şekilde dinci başka bir kolej olan Bilim Kolejinde idim. Orda nurcuların ‘amaca giden her yol mübahtır’ anlayışı ile kullandıkları çarpık metodları öğrendim ve Said-i Kürdi’nin kitaplarım okudum. 6 oktan en çok ucu bilenmesi gereken Laikliği orada içselleştirdim. Maalesef Bukalemun gibi -Ailenin Maddi durumundan dolayı- lisede FEM dershanesine giderek bu dümenin parçası olmayı sürdürdüm. Orda öğrencilerin beyinleri yıkanarak Hukuk Fakültesine ve Polisliğe yönlendirildiklerini gözlemledim. Bu sürecin en önemli avantajı beni İslam ve ondan türeyen her türlü yanlış düşünce hakkında detaylı bir bilgiye vakıf etmesi oldu.

Arap Putlarını nasıl tuzla-buz ettim? İslam bana kendimi bildim bileli çevrem tarafımdan empoze edilmişti. Bu anlamsız önermeler yığınına vurulan ilk çekiç darbesi Sigmund Freud’dan geldi. Musa ve Monoteizm kitabını (ki görece kısa bir kitaptır) okuduktan sonra Yahudilik gökte ikamet ettiği -tarihten ayrık- kalesinden yeryüzüne çekildi. Bunun en önemli etkisi Muazzez İlmiye Çığ‘ın aynı tarzda yazdığı kitaplara beni yönlendirmesi oldu. İlmiye Çığ gösterdi ki İslam, Sümer efsanelerinin 4. Basımı idi. Bu süreçte İhsan Eliaçık’ın mealini okudum ve onun yaptığının Kuranı tahrif etmek olduğu kanısına vardım. Çünkü o Kuranı kendince -bağlam dışı- yorumlayarak Marxist Düşünceye yaklaştırıyor. Bu Put ardı ardına gelen darbelerle çatlamaya başladı.

Ateizme ulaşmak meşakkatli bir süreçti. Burdan bir çok insanın yaptığı gibi Deizme veya başka tür dogmalara varmadım. Bilim her zaman hayatımda idi ve aslında çok küçük yaştan beri bildiğim Evrim Teorisi ve Termodinamik Yasaları beni hiç bir zaman sorgulamaya itmemişti. Zihnin birbirinden ayrı, çekmeceli, yapısından dolayı bir çok insanda olduğu gibi çelişkili fikirlere sahiptim. Bu kişisel aydınlanma ilk olarak felsefi olarak başlasa da sonra bilimle devam etti. Bu süreç beni bilimle oluşturacağım bir dünya görüşüne yöneltti. Bilimsel Yöntem ile düşünmeye alışkın zihnim beni ara geçiş formlarında takılmaktan ziyade Ateizme ulaştırdı. Hayat pratiğinde herşeyi içinden çıkılmaz hale getiren İslam, özellikle annemi mahvetti. Bu din insanların zihni melekelerini bozar ve onları düşünsel ve duygusal olarak güdükleştirir. Beni bu çukura çekmeye çalışan insanlar hep benim için en iyisini yaptıklarını düşünmelerine rağmen, benim insani gelişimimi baltaladılar. Bu din öyle bir sosyal araç ki eğer çıkarsan yalnızsın ve aynı kanı paylaştığın insanlar bir anda seni silerler hayatlarından...

Akıl ve Mantığın yatırıldığı musalla taşıdır İslam. Militan Ateizm özgür düşüncenin yaşatılması için gerekli neşterdir artık. Bu neşter ile insanlık tarihinde bir tümör olan bu din kesilmeli, felsefe ve bilimi yok etmek isteyen arap muhipleri imamın kayığına bindirilmelidir.

Hayatımın geri kalanı için harekete geçmem lazım ve geçtim de. Finansal Özgürlüğümü kazanana kadar tam anlamı ile kölelikten kurtulamayacağım. Bu yüzden hala takiyye ile kendimi gizliyorum. Ateizm hayatımı 180 derece döndürdü ve bu yeni yol çetin... İnsanlar, Ateizmin bir seçim olduğunu zanneder ama o bilimin zorunlu bir sonucudur. Kısaca Kitap okundu, yalanlar eski, put yıkılmalı öyleyse sarıl çekice!

***

Kubilay Ergül

Merhaba ben Kubilay. 19 yaşındayım şu an. Benim hikayem ilginç değil aslında. Yıllar yıllar önce bir cemaat okulunu burslu kazandım. O zamanlar sınıfın hem en bilgili hem de en düzgün çocuğu olarak görülüyordum aşağı yukarı. Okumayı severdim. Verdikleri kitapları okur üzerine kafa yorardım. Fakat bir süre sonra işler yolunda gitmemeye başladı çünkü ergenliğe girmiştim artık. Tanrıyla anlaşamaz olmuştuk. Yine de bağlılığım devam ediyordu. “Günaha giriyoruz, bari sevaplarla nötrleştirelim diye düşündüm. Bir sevap = +1000 points, bir günah= -1 point olması münker ve nekiri kandırmış hissiyatı uyandırıyor, bu da beni mutlu ediyordu... Daha sonraki yıllarda bazı güzel arkadaşların sayesinde felsefeye bulaşmak zorunda kaldım. Artık düşündüklerim, hissettiklerim ve bilim tamamen dinle çeli şiyor olmuştu. Din taraftarı o0lan sadece geleneklerdi. Zamanla öğrendim ki aşıklık geleneği içinde bir çok din eleştirisi barındrıyor. Aşık Daimi, İh sani gibi insanlar en büyük ateist rock gruplarından bile daha usta bu işte. Ar tık kültürün de doğrudan dine çıkmadığı ortadaydı. Mantık olarak bana bu kadar ters gelirken münafıklık yapmak doğru değildi. Tanrının huzuruna çıkmadım, indim. Çünkü artık gözümde küçülmüştü. Dedim ki ona "diyelim ki bana bu beyni bu şekilde algılama özelliğini, bu epitel dokuları, bu reseptörleri veren sensin, o zaman senin yarattığın beyin dine ve tanrı kavramına gerçekten tarafsız yaklaşarak bunların saçmalık olduğunu söylüyor. O halde benim kadar sen de sorumlusun! Cehennem ikimize pay edilsin.” Uzun bir süre hiç cevap alamadım. Anladım ki o burada değildi. Ben hep kendi kendime konuşmuşum.

Bu Yüzyılda Tanrı Dinlere ve Şarlatanlarına Şah Çekilmiştir

Turgay Terdi

Bilim ve sanatın ışıkları altında akılcılığa adımlanırken, kolay olmayan, sorgulanması, tekrar tekrar düşünülmesi gereken yaşamda, bunları her nefes aldığında en büyük gücü aklıyla çözümleyen insanlara ithafen...

Ailem laik bir yapıda olmasına rağmen, toplumsal bazı reflekslerin olduğu bu ülkede bazı dini şartlanmaları küçük yaşta edinmiştim. Belki de bu yüzden din kültürü ve ahlak bilgisi dersim 5 oldu. Neredeyse bütün sureler ve dualarda akranlarımın ve akrabalarımdan üstündüm. Ezberim ise onlardan bir hayli fazlaydı. Lise bitene kadar bu istikrarım sürdü ve lise bittiğinde namaza başladım. Sonra aralıklarla bir cemaatin yurtlarında kaldım. Ta ki Turan Dursun kitapları başta olmak üzere diğer ateist kaynak ve insanlarla tanışana kadar. Sonrandaysa dinin kaynak ve doğma sorunlarına, bilimin bunlara verdiği aydınlatıcı ve çözümleyici cevaplar eşliğinde bir sorgulama dönemi geçirdim. Bireyselleşme ve tecrit edilmelere rağmen gün geçtikçe araştırarak devam eden bu dönemlerde yaratıcı ve dinlerin olmadığı gerçeği ve anlamsızlıklarını gördüm. Şu anda kendimi bilim ve sanatın ışığında insanlığa, daha güzel yarınlara döngüselliyorum.

Genomlarımızın Işığında Primat Kökenimiz

Bahar Kılıç

Evrim biliminin gelişmesi ve evrim kuramının birçok bilim dalının yapısında esasi bir rol oynamaya başlamasıyla, insanın canlılar alemindeki gerçek yeri de belirginleşmiş oldu. Bu bağlamda insanın da bir hayvan türü olduğunu ve tüm canlılarla evrimsel bir geçmişi paylaştığını, dolayısıyla da bütün diğer canlılarla uzaktan veya yakından akraba olduğumuzu artık hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde biliyoruz. Primatlara dayanan kökenimiz, dünyanın her yanına dağılmış yirmiden fazla hominan (insansı) türüne ait sayısız fosil kalıntısına ek olarak, genomumuzda ve modern primatların genomlarında bulunan kanıtlarla da desteklenmektedir. Bu yazıda insan genomuyla diğer Büyük insansı maymun genomları arasındaki benzerliklerin yanı sıra, bunlar arasındaki önemli bir farka ve onun işaret ettiği çıkarımlara kabaca değinmek istiyorum. Böylece evrimsel geçmişimize ilişkin bakış açımızı biraz daha genişleterek, evrim kuramının temel öngörülerinden birisi olan “ortak ata” kavramına da giriş yapmış olacağız.

Kısaca “hominidler” de dediğimiz Hominidae veya Büyük insansı maymunlar familyası günümüzde Pongo (orangutanlar), Gorilla (goriller), Pan (şempanze ve bonobolar) ve Homo (insan) cinslerini (genuslarını) kapsar. İnsanlar, evrim ağacındaki en yakın akrabamız olarak bilinen Pan cinsinden yaklaşık 5-7 milyon yıl önce ayrılmıştır. Bu yakın akrabalıktan beklendiği üzere, şempanze ve bonobolar bize hem davranış hem de görünüm olarak çok benzer; ve elbette genomlarımız da oldukça benzerdir. Sonuçta bizi şempanzelerle hem bu kadar farklı hem de bu kadar benzer yapan şey, bütün canlıların vücut planlarını belirleyen genetik kodlarımız, yani kromozomların barındırdığı DNA bilgisidir. Bilim insanları bu benzerliğin düzeyini tam olarak anlayabilmek için, yapılan kapsamlı genom projelerinde (İnsan Genom Projesi-2004, Şempanze Genom Projesi-2005) iki türün genomlarının analizinden elde edilen verileri karşılaştırmış ve bunun sonucunda da genetik materyallerimiz arasında %98,4’e varan bir benzerlik olduğunu keşfetmiştir.

Kromozomlar belli boyalara tabi tutulduğunda farklı şekiller -bantlar- ortaya çıkarır. Bu bantlar sayı, konum, kalınlık ve yoğunluk bakımından farklılıklar içerir. Her kromozomun kendine has bant yapısı genetikçilerin onları mikroskop altında tanımlamasına olanak sağlar. Aşağıdaki şekilde de gördüğünüz gibi şempanze ve insan kromozomları, üzerlerindeki açık ve koyu renkli bantlar bakımından neredeyse aynıdır.

Kromozomlarda bulunan her gen, vücuttaki belli bir özelliğe etki eder. Örneğin her iki türde de CPX geni yüz gelişiminde, SMC1L1 geni kromozomların tamirinde ve OPN1LW geni de kırmızı rengi görme yeteneğinde görev alır. Ayrıca Hominidae familyasının tüm üyelerinin 6, 13, 19, 21, 22. ve X kromozomları ufak farklar dışında neredeyse aynı bant örüntüsüne sahiptir. Orangutanlar hariç diğer üç türde ise 3, 11, 14, 15, 18, 20. ve Y kromozomları birbirine çok benzer. 4 ve 7 numaralı kromozomlar familyanın bütün üyelerinde farklıdır.

Peki ama genomlarımız bu kadar benziyorken neden yine de farklıyız? Her insan hücresi yaklaşık 3 milyar baz çifti (veya bilgi kırıntısı) içerir. Bunun yalnızca %1,2’si bile aşağı yukarı 35 milyon farka denk gelir. Bunlardan bazılarının etkisi büyüktür, diğerlerinin etkisi ise belirsiz veya çok azdır. Üstelik tıpatıp aynı olan iki DNA dizisi bile birbirinden çok farklı biçimde çalışabilir. İnsan ve şempanzeler birçok ortak gene sahip olduğu halde çoğu zaman onları farklı biçimlerde kullanırlar; bu durumu bir radyonun ses düğmesine benzeterek daha rahat anlayabiliriz: Bir genin sesi insanda açık konumdayken, şempanzede kapalı olabilir. Genler farklı miktarlarda, zamanlarda ve yerlerde “açılıp kapatılabilir,” başka bir deyişle aktif veya pasif konuma geçebilirler. Örneğin insan, şempanze ve gorillerde bulunan ortak genler aynı beyin bölgelerinde ifade edilir ama oranları farklıdır. Buna benzer binlerce fark, beyin gelişimini ve fonksiyonlarını etkiler. Bir diğer örnek olarak hastalık dirençlerini sayabiliriz. Şempanzelerin immün (bağışıklık) sistemi bizimkine şaşırtıcı derecede benzer; AIDS ve hepatit gibi birçok virüs şempanzelerde de hastalık yapar. Ama örneğin, insanda sıtma hastalığından sorumlu olan Plasmo dium malaria mikrobu, DNA’larımızdaki ufak bir farklılıktan dolayı şempanzeleri etkilemez.

Bütün bunlara ek olarak önemli bir karyotipik fark daha mevcuttur: İnsanlarda (ayrıca Neandertallerde ve Denisova insanlarında) 23 çift (46 tane) kromozom bulunurken; Homi nidae familyasının geriye kalan tüm üyeleri 24 çift (48 tane) kromozoma sahiptir.

Eğer evrim kuramının öngördüğü gibi insanlarla kuyruksuz maymunlar bir zamanlar ortak bir atayı paylaşmışsa, eskiden yaşamış olan bu ilkel primatın ya 46 ya da 48 kromozoma sahip olmuş olması gerekir. Yani ya insan hattında iki ayrı kromozom birleşmiş (füzyon), ya da maymun hattında bir kromozom ikiye ayrılmış (fizyon) olmalıdır. Birinci ihtimali (yani bir kromozom eksilmesi meydana geldiğini) varsayarsak şöyle bir tahminde bulunabiliriz: Şempanzelerle insanların ortak atası 48 kromozoma sahipken, insan evriminin bir aşamasında iki adet şempanze kromozomu mutasyona uğrayarak birbiriyle kafa kafaya birleşmiş (füzyon) ve böylece 46 olan kromozom sayımızın ortaya çıkmasına yol açmış olabilir.

Peki böyle bir füzyon gerçekten olduysa, bunu nasıl kanıtlayabiliriz?

Neyse ki bilim insanları bunu çoktan yaptı. Ama ona geçmeden önce, kromozomların yapısı hakkında biraz bilgi vermek iyi olur: Kromozomların merkezinde sentromer denilen ve mitoz sırasında ortaya çıkarak kardeş kromatitleri birbirine bağlayan, yoğunlamış bir boğum bölgesi vardır. Kromozomların uçlarında ise telomer denilen nükleotid dizileri bulunur. Telomerler kromozomların uçlarının bozulmasını önler ve hatta yaşlanmamızdan da telomerlerin zamanla, kademeli olarak kısalması sorumludur. Normalde, her kromozomda 1 sentromer (kromozomun ortasında) ve 2 telomer (iki uçta) vardır. Eğer geçmişte gerçekten de bir kromozom füzyonu olduysa, var olan 23 kromozom çiftimizin her birini tek tek incelediğimizde bunun izlerine rastlamamız gerekir. Mesela bir kromozomun merkezinde -yani olmaması gereken bir yerinde- telomerler bulmayı veya kromozomun yapısında ikinci bir sentromer görmeyi bekleyebiliriz.

Bilim insanları varsayılan füzyon alanının, ortak ata kavramı ve primat kökenimiz açısından çok önemli bir bulgu olacağının farkındaydı. Bütün yaratılışçılar bu varsayımın yanlış çıkmasını umuyordu; çünkü Tanrı maymunlarla insanları gerçekten de birbiriyle bağlantısız iki ayrı tür olarak yaratmışsa, insan genomunda iki primat kromozomunun füzyonuna dair hiçbir iz de olmamalıydı. Fakat evrim karşıtları için hayal kırıklığı yaratan keşfin yapılması uzun sürmedi. İnsan ve şempanze genom projelerinden elde edilen veriler bu füzyonu doğruluyordu ve kanıt da insandaki 2 numaralı kromozomda mevcuttu. Buna göre, iki atasal primat kromozomu (2A ve 2B) birleşerek insanlardaki kromozom 2’yi oluşturmuştu. Birleşim bölgesinin dizilim detayları, tam da geçmişte gerçekleşen bir füzyonun gerektirdiği gibiydi. Buna dair kanıtları çok basitleştirerek sıralamak gerekirse;

•    Normalde her kromozom yalnızca bir sentromer içerir. Oysa kromozom 2’de geçmişteki füzyonun kalıntısı olan körelmiş bir ikinci sentromer daha bulunur. Üstelik 2A ve 2B’yi uç uca eklediğimizde bu körelmiş sentromerin, şempanze kromozomu 2B’deki sentromer ile aynı hizada olduğunu görürüz. Ayrıca şempanze kromozomu 2A’nın sentromeri de insan kromozomu 2’nin sentromeriyle aynı yerdedir.

•    Normalde kromozomların sadece uçlarında bulunan telomerler, kromozom 2’nin ortasında da mevcuttur. Atasal maymun kromozomlarına ait bu telomer kalıntıları, kromozomların birleşim yerine işaret eder.

•    Şempanze kromozomları olan 2A ve 2B uç uca eklendikleri zaman, insandaki kromozom 2 ile aynı bant örüntüsüne sahip oldukları görülür. Şempanzelerin DNA dizilimleri, biz deki kromozom 2’nin dizilimiyle neredeyse aynıdır; fakat bu dizilim iki ayrı kromozomda bulunur. Bu durum, daha uzak akrabalarımız olan goril ve orangutanlar için de geçer lidir.

Bu veriler yalnızca geçmişte gerçekleşen bir kromozom füzyonuna işaret etmekle kalmaz, şempanzelerle insanların bir zamanlar ortak bir ataya sahip olduğuna ilişkin de çok güçlü bir kanıt oluşturur. Öyle ki, yukarıda sayılan olguları başka herhangi bir mekanizmayla açıklamak mümkün değildir. Ancak unutmamak gerekir ki, bu kromozom birleşmesi bizleri “insan” yapan şey olmayabilir. Üstelik bu ender mutasyonun popü lasyonda neden (veya nasıl) baskın hale geldiği de açıklama bekleyen bir konudur. Bu süreçte eşeysel seçilim ve coğrafi izolasyon gibi çok daha güçlü evrim mekanizmaları rol oynamış olmalıdır. Her şey bir yana, insan olmak biyokimya, fizyoloji, morfoloji gibi nicel özelliklerle olduğu kadar biliş, davranış, iletişim ve kültür gibi nitel özelliklerle de bağlantılıdır. Bu nedenle çok daha geniş bir bakış açısını benimseyerek, elde edilen her veriyi gerçeğe giden yolda bir ipucu olarak değerlendirmekte ve evrimsel geçmişimizi bir bütün olarak ele almakta fayda var. Aksi halde aşırı indirgemeci bir yaklaşımla hatalı çıkarımlar yapılabilir.

Yararlanılan kaynaklar:

1. Avarello R, Pedicini A, Caiulo A, Zuffardi O, Fraccaro M, Evidence for an ancestral alphoid domain on the long arm of human chromosome

2. Hum Genet 1992 May;89(2):247-9 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pub-med/1587535

3. IJdo JW, Baldini A, Ward DC, Reeders ST, Wells RA, Origin of human chromosome 2: an ancestral telomere-telomere fusion. Proc Natl Acad Sci US A 1991 Oct 15;88(20):9051-5.http://www.pnas.org/content/88/20/9051.full.pdf

4. Yunis, J. J., Sawyer, J.R., Dun-ham, K., The striking resemblance of high-resolution g-banded chromoso-mes of man and chimpanzee. Science, Vol. 208, 6 June 1980, pp. 1145 - 1148 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pub-med/7375922

5. http://www.gate.net/~rwms/hum_ape_chrom.html

6. American Museum of Natural History; DNA: Comparing Humans and Chimps http://www.amnh.ore/exhibitions/past-exhibitions/hu-man-origins/understanding-our-past/ dna-comparing-humans-and-chimps

7. http://genetics.thetech.org/origi-nal_news/news124

8. The Evolution Pages; Human Chromosome 2 is a fusion of two ancestral chromosomes http://www.evo-lutionpages.com/chromosome_2.htm

9. Yuxin Fan, Elena Linardopoulou, Cynthia Friedman, Eleanor Williams, Barbara J. Trask, Genomic Structure and Evolution of the Ancestral Chromosome Fusion Site in 2q13-2q14.1 and Paralogous Regions on Other Human Chromosomes http://genome.cshlp.org/content/12/11/1651.full#fn-2

Fikret Başkaya ile Söyleşi

Söyleşi teklifimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. Türkiye'de sosyalist hareketlerin büyük bir bölümü ısrarla dinsel konulardan kaçar. Bu tutum geçmişten bugüne ele alındığında, olumlu sonuç vermiş midir? Yoksa sosyalist hareket ile halkın arasındaki uçurumun açılmasına katkı mı sağlamıştır?

Türkiye’de sol hareket sadece din konusunda değil, bir çok soruna dair net bir bakışa, anlaşıya ve duruşa sahip olmadı. Genellikle muğlâk bir duruş söz konusu oldu. Sadece genel teorik/ideolojik sorunlara dair değil, pratik politika alanını angaje eden, işte laiklik, Ermeni sorunu, Kürt sorunu, genel bir çerçevede Türkiye’deki azınlıklara dair, Kıbrıs sorunuyla ilgili net, inandırıcı, kendi içinde tutarlı bir yaklaşıma sahip olmadı. Tabii burada bunun nedenleri üzerinde durmamız gerekmiyor. Bu başlı başına ayrı bir söyleşi konusudur. Din konusunda da derli-toplu, iç tutarlılığı olan, bütünlüklü, inandırıcı bir duruş ve yaklaşım da söz konusu değildi. Oysa dini sadece bir inanç kategorisi olarak değil sosyolojik, tarihsel bir olgu olarak ele almak ve ona göre de bütünlüklü bir yaklaşım benimsemek gerekiyordu. Bir netlik gerekiyordu. Tabii bu muğlak, açık olmayan yaklaşım geçerliyken, kitleyle kurulan ilişki de sorunlu oldu. Toplum için din bir tabu mertebesindedir ama aynı şeyin “farklı bir şey” yapma, daha ileri bir insan toplu muna giden yolu aralama iddiasında olan bir sol akımın ve hareketin, toplumun geri kalanından, genel-geçer yaklaşımdan farklı, özgün bir yaklaşıma sahip olması gerekirdi. Sanıyorum bu konuda kavramın olumsuz, pejoratif anlamında popülist bir yaklaşım geçerli oldu. Daha doğrusu doğru dürüst bir bakış ve duruş söz konusu değildi. Tabii sol açısından olumlu bir tablonun ortaya çıkması da mümkün olmazdı ve olmadı.

Bugün medyada duyuyoruz; "İslam ilk yıllarında Sosyalizme benzemekteydi" buna katılıyor musunuz?

Bu görüşe katılmak mümkün değil. Sosyalizm modernitenin, aydınlanmanın bir kavramıdır. Modern çağın bir kavramıdır. İslâm' la sosyalizm arasında bir özdeşlik, benzerlik varsaymak şeylere uzaktan bakmak olur. Islâm ilk ortaya çıktığında elbette kendi çağına göre ileri-ilerici bir düşünce akımı ve hareket sayılabilir ama onu sosyalizmle özdeşleştirmek, bir şeyi olmadığı yerde aramaktır. Aslında Islâm, Yahudiliğin bir verisiyonu olarak tarih sahnesine çıkmış bir dindi. Ve ortaya çıktığı ortama göre “ilerici” sayılabilir ama son tahlilde pre-modern bir ideolojidir ve bu niteliğinden ötürü de modern çağın bir kavramı, düşün sel-ideolojik akımı olan sosyalizmle bir ilgisi olduğu söylenemez. Tabii şöyle bir şey var: Eğer, dinler de son tahlilde bir ideolojiyse -ki öyledir- o zaman tüm ideolojiler gibi yoruma açıktır, yoruma tâbidir. Eğer dinin burada İslam'ın eşitlikçi, özgürlükçü bir yorumundan hareket edilirse, o zaman İslamcı bir hareketin sol/sosyalist/komünist mücadeleye eklemlenmesi ihtimal dışı değildir. Mesela bunu Katolik Hristiyanların bir kesimi denediler. İşte Latin Amerika’daki Theologie de la liberation [Özgürlük Teolojisi] böyle bir girişimdi. Hrıstiyanlığın sol bir yorumuyla sahaya indiler ve oldukça da etkili oldular. Lâkin benzer bir deney, İslam coğrafyasında yaşanmadı. Belki bunun yegane istisnası, Sudan’lı Şeyh Mahmut Muhammed Taha’nın çıkışıydı ama Muhammed Taha maalesef Müslüman Kardeşlerin de dahliyle idam edildi. Aslında bu tek sınırlı istisna, bu işin İslamda pek mümkün olmadığı anlamına geliyor... Zaten son 30-40 yılda Politik İslam’ın serüveni, o taraftan bir şey beklemenin beyhude olduğunu ortaya koydu. Zira Politik İslamın kendine özgü bir toplum projesi yok. Olması da mümkün değil. Şöyle ki; çözümü geride aramak gibi bir aymazlık içindeler. Oysa bu gün yüz yüze gelinen sorunları düne ait, geride kalmış yöntem ve araçlarla çözmek mümkün değildir. Sen 40 yaşındaki adama 8 yaşındaki çocuğun ceketini giydirebilir misin? Söyleyebildikleri yegane şey: “Çözüm İslâmdır, çözüm İslâmdadır.” Bu kafayla bu günün sorunları çözülebilir mi? İslamın ilk dönemlerine dair, tabii retrospektif bir efsane üretilmiş durumda ki, bu bir dizi hezeyan, o efsanenin büyüsüne kapılmanın sonucu olan bir şey. Aslında insan toplumlarında geride kalmış dönemlere dair bir “altın çağ” yaratma eğilimi oldukça yaygın bir şeydir. Bu, geçmişte hayali bir Cennet icat etmek demektir ve gerçek dünyada bir karşılığı olması asla mümkün değildir.

Geçtiğimiz günlerde Burhan Kuzu; "Sol iktidara gelemediği, az geldiği için yolsuzluk yapamıyor, yapmıyor" gibi bir açıklaması oldu. Ne derece doğru buluyorsunuz?

Tabii sosyalizmin, yönü komünist topluma dönük bir süreç olarak anlaşılması gerekir. Gerçek anlamda sosyalist toplum eşitliğin, özgürlüğün ve dayanışmanın [veya kardeşliğin densin] büyük ölçüde gerçekleştiği bir toplumsal düzen demektir. Tabii orada bu günkü anlamda özel mülkiyet de söz konusu olmaz ve üretim araçlarının sosyal mülkiyetinin ve özyönetimin geçerli olduğu, demokrasi pratiğinin de bir retorik olmaktan çıktığı bir toplumda, ileri bir uygarlıkta, rüşvet, yolsuzluk gibi sapmalar olsa olsa bir istisna olarak mevcut olabilir. Ve şeylerin seyri üzerinde etkisi önemsizdir. Herhalde Burhan Kuzu, aslında burjuva düzenini pek sorun etmeyen sosyal demokrat pratiklere bakarak öyle söylüyordur. Oysa bu günkü dünyada kendilerine sosyal demokrat, vb. diyen rejimlerin gerçek anlamda sosyalizmle bir ilgisi yok. Zaten son 30-40 yıldır sosyalizmin ve sosyal demokrasinin sadece adı var. Zira, hem neoliberal küreselleşmeye uyumsağlamak ve hem de sosyalistlik, sosyal demokratlık taslamak yakışıksız bir yakıştırmadır. Elbette bir rejim kendine sosyalist diyor diye öyle olması gerekmiyor. Eğer bürokratik yozlaşmaya uğramış bir rejim söz konusuysa elbette orada bal gibi yol suzluk olur. Aksi halde sosyalizm etiği yolsuzluk, rüşvet gibi gayri ahlâkî sapmalara cevaz vermez... Gerçek anlamda sosyalist bir düzende, etik değerlerin bir karşılığı olduğu eşitlikçi bir toplumda, yolsuzluk, rüşvet gibi şeylerin bir temeli olmaz.

"Din kitlelerin afyonudur" sözünden yola çıkarsak, evde aç kalmamak için ya da daha iyimser bir bakış ile zengin olmak için dua eden bir kişinin, solun ve sosyalizmin benimsemiş olduğu "mücadele" ilkesine nasıl bir zararı dokunabilir ya da zararı dokunur mu?

Sorun, dinin “kitlelerin afyonu” oluşuyla ilgiliyse eğer, o zaman neden öyle olduğu üzerine kafa yormak, anlamaya çalışmak ve bilince çıkarmak gerekir. İnsanları dine sarılmaya iten nedenler üzerinde durmak, dolayısıyla sosyolojik, antropolojik bir tahlil yaparak soruna yaklaşmak gerekir. “Yanlış bilincin” gerisinde ne var sorusunu sormak gerekir. Aslında maddi yaşam şartlarının evrimine paralel olarak, insanların yüz-yüze geldikleri sorunlara yaklaşımları da değişiyor. Bir dine bağlı olmak, olup bitenlere kayıtsız kalmayı gerektirmiyor. Maddi yaşamdan soyutlanmak mümkün müdür? Kaderci yaklaşım ebediyete dek geçerli olacak diye bir kural yoktur. Solun asıl yapması gereken, sorunlara çözüm önerme ve inandırıcı olma yeteneğini ortaya koyabilmektir. Aksi halde bu dünyada hiç bir şeyi başarmak mümkün olmazdı.

Bizim bir ateist dernek kurma girişimimiz var, bunu nasıl karşılıyorsunuz. Yerinde bir adım mıdır? Türkiye'de nasıl karşılanacaktır, genel mücadele perspektifiyle uyumlu bir iş midir?

Yeni bir şey yapmaya kalkıldığında, yeni, farklı, alışılmadık bir görüş ortaya atıldığında daima tepkiyle karşılaşılır. Bu kaçınılmazdır. Çünkü siz bilinen, alışılmış olandan farklı bir şey teklif ediyorsunuz demektir. Tabii muhtemel tepkiyi göze almadan yeni bir şey yapmak mümkün değildir. Yeni fikirler önce lânetlenir, sonra alay edilir, küçümsenir ve üçüncü aşamada olağan bir şey olarak görülür. Bu tarih boyunca hep böyle olmuştur. Öyle bir ihtiyaç duyduğunuza göre bir dernek kurma düşüncenizin bir karşılığı var demektir. Bunun genel mücadele perspektifiyle uyumlu olmaması için de bir neden olduğu söylenemez.

Ateist dergiyi nasıl buldunuz, Öneri, eleştiri, katkılarınız var mıdır.

Tüm yazıları okumaya zamanım olmadı ama özenle hazırlanmış, kaliteli bir dergi olduğunu söyleyebilirim.

Ateist bir dernek tam olarak nerede durmalıdır. Siyasi mücadele ile bağı olmalı mıdır.

Bir kere gerçek anlamda laikliğin gerçekleşmesi için çaba harcaması gerekir. Zira Türkiye’de laiklik son derecede güdük kaldı. Türkiye’de hiç bir zaman bir modernite devrimi ve aydınlanma diye bir şey yaşanmadı. Eski rejim ve onun geleneksel ideolojisiyle cepheden bir hesaplaşma gerçekleşmedi. Ateist derneğin özellikle bu sorun üzerine odaklanması gerekir. Hangi zemin üzerinde bulunduğunu bilmek önemlidir. Gerçek anlamda laikliğin gerçekleşmediği bir toplumda eşitlikten, özgürlükten, demokrasiden söz etmek mümkün değildir. Türkiye’de baştan itibaren devlet dine karıştı. Tabii devlet dine karışmasıyla, dinin de devlete karışması kaçınılmazdı. Şimdilerde toplumun karşı karşıya olduğu sorunların önemli bir kısmı, din-devlet, din-toplum ilişkisinin sakatlığından kaynaklanıyor. Bu da ikircikli olmayan bir tarzda rejimin niteliğini tartışmayı gerektiren bir şeydir. Sizin çabanız eğer şeylerin gerçeğini anlamaya yönelikse, ve anlama eylemi son derece önemli olmakla birlikte yeterli değilse, değiştirme-dönüştürme eylemine eklemlenmek durumundaysa, elbette politikanın dışında kalmak mümkün değildir. Tabii bu şimdilerde tam bir sirk oyununa dönüşmüş olan profesyonel burjuva siyasetine bulaşmak, ona dahil olmak anlamında değildir. Zaten bir birey gerçekten yurttaşsa, yurttaş bilinci taşıyorsa, kamusal alanla ilgilenen biri de olmak durumundadır ve politikanın içindedir. Zira yurttaş tanımı, sitenin [devletin -kamunun) sorunlarıyla ilgili olan anlamındadır. Yaşadığı, bir üyesi olduğu toplumun sorunlarına yabancılaşmış bir yurttaş olabilir mi? Tabii politikanın ne olduğunu, ne olması gerektiğini, nasıl yapılması gerektiğini bilmek de son derecede önemlidir. Bu anlamda hiç kimse politikaya uzak kalamaz, kalmamalıdır. Tabii bu sizin için de geçerlidir.

Özellikle kendisini ateist olarak tanımlayanlar arasında anormal bir çekingenlik ve korku var. Büyük bir çoğunluğu Turan Dursun gibi öldü rüleceğinden korkuyor. Bu durumu nasıl değerlendirebiliriz? Bu korku zamanla kırılabilir mi? Bugünkü Türkiye şartlarında her hangi bir ateistin Turan Dursun gibi öldürülme ihtimali var mıdır?

Türkiye’de geçerli rejim, oldum olası farklı düşüneni hain, muhalifi de düşman olarak gördü, görüyor. Onun için retorikle realite arasında devasa bir fark var. Rejim, farklı düşüneni hain olarak görüyor ama her dönemde “hainler” eksik olmuyor. Rejim, muhalifi düşman olarak görüyor ama muhalifler de hiç bir zaman eksik olmuyor. Türkiye’de devlet kutsal sayılıyor ve bu bize Osmanlı İmparatorluğundan mirastır. Devletin kutsal sayındığı yerde insan hayatının başlı başına bir kıymet-i harbiyesi yoktur. Siz anayasanın başlangıç bölümünde, “Türkiye, laik, demokratik, sosyal bir hukuk devletidir” yazdığına bakmayın. Rejimin o cümlede geçen kavramlarla gerçek anlamda bir ilgisi yok. Aslında orada söz konusu olan kısa bir cümleye dört yalanı sığdırmaktan başka bir şey değildir... Mücadele yaşamın vazgeçilmez bir kuralıdır. Böyle bir rejim söz konusuyken, korkusuz yaşamak elbette mümkün değildir ama korkuyu yenmek de imkânsız değildir. Böyle si halk düşmanı, özgürlük düşmanı, bağnaz bir resmi ideolojinin geçerli olduğu bir rejim söz konusuyken, özgürlüğün bedeli de yüksek demektir ve her dönemde o bedeli ödemekten kaçınmayan birileri ortaya çıkıyor ve yasakçı, halk düşmanı rejimin karşısına dikiliyor. Aksi halde insanlık ileriye gidebilir miydi? Haksızlık, eşitsizlik, özgürlük yokluğuna tepki göstermeden haysiyetli yaşamak mümkün değildir. Latince bir deyim, Talih cesurların yardımcısıdır [fortuna favet fortibus] der. Şahsen özgürlük mücadelesinde, haysiyet mücadelesinde kaybetmek diye bir şeyin olmadığına inanırım. Zira adımını attın mı özgürleşmeye başlarsın ve bu devam edip gider. Doğru bildiğini söylemeye ve yapmaya devam edeceksin. Riski göze almadan bu dünyada bir şeyler başarmak mümkün değildir.

Yeni Sansür ve Gözetim Dönemi Başlıyor

Dr. Özge Türkeş
İnternet Güvenliği Uzmanı

2008'de Richard Dawkins'in web sitesine erişim engellendiği zaman ya da evrimle ilgili siteler Aile / Çocuk filtresi yüzünden görü lemezleştiği zaman işlerin daha da sarpa saracağını kestirmek zor değildi.

5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun 2007 yılında kabul edildiğinde AKP, CHP ve MHP arasında bir konsensüs sağlanmıştı. Çoklukla telif konularını gündeme getirerek, Atatürk'e hakaret bahaneleriyle seri biçimde siteleri kapatmaya başladılar. Telif haklarını bahane ettiler, çünkü sanatçılar emeklerinin üzerine yatıldığını düşünüyordu. Atatürk'e hakaret edilmesini bahane ettiler, çünkü insanlar bu konuda çok hassastı. Sonra kendilerine uymayan her türden siteyi engelleme operasyonuna giriştiler.

Bugün EngelliWeb'in tespit edebildiği 40467 web sitesine erişim engellenmiş durumda. Daha kaç tanesine engellenmiş olduğu bilgisini TİB bizimle paylaşmıyor.

Bunca yasaklama istatistiğine rağmen, bugün AKP'nin bu yasayı yeniden gözden geçirme ihtiyacı duymasının 2 temel nedeni var. Birincisi, Gezi'de insanların internet üzerinden gerçekleri öğrenmesinin hala mümkün olabildiğini gördüler. Bu yüzden muhalif içeriği doğrudan engellemek için daha hızlı ve esnek araçlara ihtiyaçları var. İkincisi, 17 Aralık'ta başlayan yolsuzluk operasyonunun istihbaratını önceden alamadılar ve herkesi fişleyip, bütün elektronik iletişimi takip ederlerse ileride yaşanacak benzer operasyonlara önlem alabileceklerini düşünüyorlar.

Bu nedenle yasadaki değişiklik önerisini, Cemaat'le ve bilgi teknolojileriyle ilgisi olmayan çok özel 27 milletvekiline yaptırdılar. İlgili komisyonlardan geçti ve şimdi TBMM Genel Kurulu'na taşınarak oylanacak.

Peki Yeni Yasal Düzenleme Neleri Değiştirecek?

•    TİB başkanının yetkileri doğrudan içerik çıkarma emri vermesine olanak sağlayacak biçimde genişletilecek. Bugüne kadar yalnızca katalog suçlar diye adlandırılan porno, bahis, kumar gibi içeriğe sahip sitelerin erişimini TİB engelleyebiliyor, bunun dışında kalan konular için mahkeme kararı bekleniyordu. Artık mahkeme de, savcı da, yargıç da TİB başkanı olacak.

Tıpkı MİT görevlilerinin soruşturulması için başbakandan izin gerekmesi gibi, artık TİB görevlilerinin soruşturulması için TİB başkanından izin gerekecek. Bu sayede TİB görevlileri insanları fişlerken, mahkeme izni olmaksızın dinlerken ya da site kapatırken korkmadan işlerini yapabilecek.

• Ulaştırma Bakanlığı'na siber suçlarla savaşmak için özel yetki verilecek. Şu ana dek polisin, MİT'in, TÜBİTAK'ın siber güvenlik için kurduğu özel birimler yetersiz kalmış olmalı ki, daha operasyonel bir özel timle interneti kısıtlama çalışmasına başlamak istiyorlar.

•Yeni düzenleme, birden çok kullanıcının içerik ürettiği web sitelerini (mesela 20 tane üyesi olan bir forum ya da 35.000 yazarı olan Ekşi Sözlük) Yer Sağlayıcı olarak tanımlıyor. Bu Yer Sağlayıcıların da kullanıcılara ait olan IP adreslerini saklaması zorunlu oluyor. IP saklama, daha önce sadece web sitelerini barındıran şirketler ya da yerel ağlar (mesela internet cafe veya büyük boy şirket / üniversite ağı) için zorunluydu ve süresi en az 6 aydı. Şimdi saklama süresi en az 6 aydan en az 1 yıla çıkarılıyor. Böylece yeni düzenleme, fişlemenin tüm yükünü “Yer Sağlayıcı”lara yıkıyor.

•    Yeni düzenleme TTNet, Vodafone, Avea, Superonline ve Turkcell gibi kurumları "Erişim Sağlayıcı" olarak tanımlıyor. Bu kurumların "Erişim Sağlayıcıları Birliği" adı altında birleşmesi zorunlu olacak. İçeriğe erişimi engelleme işini bu birlik yönetecek. Tabii ki birliğin masraflarını da biz karşılayacağız. Bu da faturalarımızı kabartacak.

Kişilik haklarının ihlal edildiğini söyleyen birisi şikayetini Erişim Sağlayıcıları Birliği'ne ya da mahkemeye yapacak. Yer Sağlayıcı bu şikayete 4 saat içinde yanıt vermek zorunda olacak. Yer Sağlayıcı ya da Erişim Sağlayıcı şikayete 4 saatte yanıt vermezse hapis yerine para cezası ödeyecek, ama verilen yanıta rağmen Erişim Sağlayıcıları Birliği ya da mahkeme tatmin olmazsa siteyi, URL ya da IP'yi erişime engelleyebilecek.

Her şeyden güzeli, site engellemesine, IP engellemesine ve DNS engellemesine yeni bir kardeş daha gelecek. URL engellemesi adlı bu yöntem sayesinde, mesela Twitter'a girebileceğiz ama TİB'in beğenmediği hashtag'leri, tweet'leri veya kullanıcıları göremeyeceğiz. Böylesi bir şeyi gerçekleştirmek için tüm kullanıcıların veri paketlerini açıp okumaları gerekiyor. Bunu da yapmak için önceki yıl Phorm adlı bir DPI (Deep Packet Inspection / Derin Veri Analizi) şirketiyle anlaştılar. Kendisini Gezinti.com üzerinden pazarlayan Phorm da, birçok reklam ajansı ile birlikte çalıştığı için 1.5 yıldır çok az kişi Phorm'a karşı yürütülen kampanyalardan haberdar oldu. Phorm'la ilgili konuşan kişilerin sözleri tüm medyada sansürlendi. Şimdi Phorm'la çalışan şirketler yaptıklarının korkunçluğu ile yüzleşmek zorunda kaldılar.

Tabii Phorm sayesinde DNS değiştirerek sansürün etrafından dolanmak mümkün olmayacak.

Ne Yapmalıyız?

Değişikliğe uğramamış halinde bile AİHM tarafından insan hakkı ihlali olduğuna karar verilen 5651'in yeni hali, interneti kapatmak anlamına geliyor. Bu nedenle bulabildiğimiz her yöntemle, online ya da offline olarak bu yasanın çıkmaması, çıksa bile iptal edilmesi için uğraşmamız şart.

Buna ek olarak, kişisel iletişim güvenliğimizi ve mahremiyetimizi korumak için kullanabileceğimiz birçok araç var. Arama motorlarında biraz gezinip, "iletişiminizi nasıl güvenli hale getirebilirsiniz?" sorusuna yanıt aramakla işe başlayabilirsiniz.

Kaynaklar:

• http://engelliweb.com/

• https://eksisozluk.com/

Mizah

Ateist intihar bombacısı agnostikleri hedef aldı

Mezhepsel şiddetin giderek arttığı İsveç'te, başkent Stockholm merkezinde yer alan işlek bir caddede militan bir Ateist tarafından intihar saldırısı düzenlendi. Saldırıda 18 agnostik ölürken 30'un üzerinde de agnostik insan yaralandı. Saldırının sorumluluğunu üstlenen "İsveç Ateist Kurtuluş Cephesi" saldırının geçen hafta bazı ateistlerin yaralanması ve hastaneye kaldırılması ile sonuçlanan ve ateist topluluğu terörize eden agnostik ayaklanmaya karşı bir misilleme olarak düzenlendiğini bildirdi. Kendisi de bir agnostik olan İsveç başbakanı Fredrik Reinfeldt saldırıyı şiddetle kınayarak yetkililerin adalete uygun olarak sorumluları yargılayacağını, bu nedenle agnostikleri temkinli olmaya, intikam çetelerine katılarak daha çok şiddete katkı bulunmamalarına dair çağrıda bulundu.

Şimdiye kadar İsveç'te ateistler ile agnostikler arasındaki şiddet olaylarında her iki kesime karşı sadece sınırlı önlemler alabilmiş olan Birleşmiş Milletler, şiddet olaylarının olası bir yükselişi durumunda komşu ülkeler olan Norveç ve Finlandiya'ya mülteci akını için hazırlanması gerektiğini ve ülke içinde ise olası bir barış tampon bölgelerin oluşturulması gerektiğini ifade etti.

Uzun sürebilecek inatçı bir çatışma içine düşme korkusu taşıyan Birleşmiş Milletler, mezhepsel bölünme karşısında her iki taraftaki ılımlılar için daha çok söz hakkı verilmesi gerektiğini belirterek; "Bu noktada, tek yapabileceğimiz tüm İsveçli ateist ve agnostiklerin, bir birleşik İsveç hayalini gerçekleştirmek için bir araya gelmelerinde ve sağ duyulu olmalarında katkıda bulunmak" dedi.

Rahip Jamie Coots yılan ısırması sonucu öldü

Middlesboro Polis Şefi Jeff Sharpe’nin yaptığı açıklamaya göre, Kentuckyli rahip Jamie Coots Cumartesi gecesi bir yılan ısırması sonucu öldü.

Kilise ayinlerinde mucizevi bir şekilde zehirli yılanları dua ve ilahilerle etkisiz hale getiren rahip Jamie Coots kilisede gösteri esnasında yılan sokması sonucu öldü.

Ateistforum ile Söyleşi

Söyleşi teklifimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. Bize Ateistfo rum'dan biraz bahseder misiniz? Site ne zaman açıldı? Misyonu nedir?

Ateistforum 2001 yılının Eylül ayında açılmıştır. Forum, her kesimden inançlılarla inançsızları özgür bir ortamda bir araya getirerek, normalde konuşulamayan ve ayrıntıları tartışılamayan inanç sistemlerinin derinlemesine tartışılmasını sağlamayı amaçlar. Aynı zamanda inançsızların kendilerine benzer düşünen diğer bireylerle iletişime geçip tanıştığı bir ortam olma özelliği de taşır. Bunun dışında, ülkede laikliğin savunulması, Evrim teorisi gibi az bilinen ve anlaşılmayan, fakat aydınlanmada çok önemli olan konuların kamuoyuna tanıtılması, ateizm ve ateistler hakkındaki yanlış önyargılar hakkında ateist olmayanların bilgilendirilmesi gibi yan amaçları da vardır.

Sitede genel işleyiş nasıl? Bugün dini içerikli sitelere girip de karşıt bir söylemde bulunduğumuzda kısa süre içinde siteden atılıyoruz. Sizde durum nedir?

Sitede genel işleyiş, forum kurallarına uyulduğu sürece ki o kurallar hemen her forumda bulunan genel kurallardır, her tür düşüncenin savunulup tartışılabildiği bir platform olma özelliğini sürdürmeye yöneliktir. Bu bağlamda anlaşılabileceği üzere her tür inanç, politik fikir ve felsefi akım/düşünce forumda yer alır.

Ateistforum'un ateizmi yaymak gibi bir amacı yoktur. Daha da ötesi Ateistforum'un her alanda bilgi paylaşmak dışında, bir gündemi ve amacı yoktur. Bu forumda dinle ilgili olsun olmasın, her konu özgürce tartışılabilir. Bu özgürlüğün tek istisnası dini tebliğ etmektir. Ateistforum'dan yalnız ve özellikle dini inançlarından dolayı atılan olmamıştır. Ateistforum dini inançlarını kullanarak sapkınlık yapanlara kapalıdır.

İslamcı siteler ifade özgürlüğüne inanmadıkları ve tümüyle din dokunulmazlığı üzerine inşa edildikleri için, bırakın ateist düşüncenin yer almasını, dini sorgulayan en basit cümleye bile tahammül edemezler. Buna uymayanlar siteden hemen atılırlar. Ateistler veya dinsizler değil, yobaz olmayan ya da örneğin hadisleri reddeden inançlılar bile oralarda tutunamazlar. Din forumları Ateist forum'un ne benzeridirler, ne de ona alternatiftirler. Bu nedenden Ateist forum'u İslamcı sitelerle karşılaştırmak yanlıştır.

Peki sitenize tartışmak, fikir alışverişinde bulunmak için gelenlerden kısaca bahseder misiniz? Kimler geliyor, nasıl beklentiler içinde geliyor?

Ateistforum'a, aralarında bazı ünlülerin de olduğu, toplumun her kesiminden hemen her türlü konuyu tartışmak için katılanlar olmuştur. Bu insanların ortak özelliği inançlar ve inançsızlık konusuna ilgi duyması ve fikrini paylaşmak ve tartışmak istemesidir. Din forumu büyük bir heyecan ve tutku ile inançlarını savunan dincilerin ve onları yanıtlayan ateistlerin iletileri ile doludur. Bilim forumu ise ilginç ve özgün kuramların ortaya atılıp tartışıldığı bir platform olma özelliğine sahiptir.

Ateistforum'a bizzat katılanlar veya uzaktan izleyenler arasında şeriatçı olanlardan tutun, az dindar, reformist, Hristiyan, din değiştirmiş, din konusunda kafası karışık veya yanıtlayamadığı soruları bulunan, deist, agnostik, panteist ve elbette ateistler vardır. İnanç konusunun zorlu ve değişime hemen hiç açık olmamasına rağmen, Ateistforum da sorularına yanıt bulup veya hiç aklına gelmemiş sorulara ve o soruların yanıtlarına rastlayınca düşünce değiştirmiş olan insan sayısı oldukça kabarıktır. Bunda etken sadece dinler ve Tanrı hakkındaki tartışmalar değil, bilime ve özel olarak evrim teorisine önem vermemizdir. Sadece evrimi çürütmek(!) için üye olan dindarlar olmuştur. Çoğu evrimi çürü temedikleri gibi, savlarındaki yanlışları ve hataları fark edip, forumu düş kırıklığı içinde terk etmek zorunda kalmışlardır.

Bir diğer gözlemimiz de Müslümanların Kur'an'ı yeterince tanımadığı gerçeğidir. Kuranın barındırdığı büyük çelişkiler sorgulamasını bilenleri düşünmeye ve içeriğini irdelemeye sevk etmektedir. İslam'ı savunmak için tartışmalara katılan İslamcılar yanıtlamakta zorluk çektikleri sorular karşısında çoğu kere kısa bir süre şaşkınlık geçirdikten sonra düş kırıklığı içinde forumu terk etmektedirler. Arada bir inançlarını terk edenlerle de karşılaşılmaktadır.

İslamcılar genel olarak Kur'an'ın Türkçe çevirisine karşı olumsuz bir tavır takınmaktadırlar. Kur'an'ın içeriği Türk Müslümanlarından saklanmaya çalışılmaktadır. Kur'an'ın Türkçesinin okumaması için bir yığın hurafeler uydurulmuş, psikolojik bariyerler kurulmuştur. Ateistforum bu bariyerlerin yıkıldığı bir tartışma platformudur.

Bu bağlamda Ateistforum'un ilginç bir özelliği daha vardır:

Çeşitli nedenlerden forumdan uzaklaştırılanlara her zaman foruma tekrar tekrar katılma olanağı tanınmış ve bütün katılımcılara her seferinde kendilerini düzeltme, eğitme ve ilerletme fırsatı verilmiştir. Ate istforum umutsuzluk dergâhı olmadığını hemen her zaman ve her katılımcı için kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıkça kanıtlamıştır.

Forumunuzun bir siyasi çizgisi var mıdır? Varsa tam olarak nerede durduğunu söyleyebilirsiniz.

Ateistforum hiçbir siyasi düşünceyi savunup empoze etmez. Bugüne kadar herhangi bir politik oluşumla organik ya da inorganik bir bağı olmamıştır. Kurucuların ve yönetime sonradan dâhil olmuş yöneticilerin elbette kendi özel siyasi fikirleri vardır ve yeri geldiğinde onları ifade etmekten çekinmezler. Ancak bu düşünceler forumun resmi politik görüşü olarak değerlendirilmemelidir. Aslında bu sorunuzun yanıtı, forumumuzda bulunan, amaç ve ilkelerimizi belirttiğimiz yazımızda oldukça açık biçimde belirtilmiştir.

"Ateistforum'un amaçları arasında Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına sahip çıkmak ve onu savunmak da vardır. İçinde yaşadığımız koşullarda demokratik ve laik bir hukuk devleti olmayı savunan bu Anayasa nerdeyse sahipsizdir. Ülkemiz İslamcı bir hükümete emanet edilmiştir. Batı hukukunun yerini İslam hukuku almaya başlamıştır. Bu hukukta laiklik yoktur ve demokrasi yalnız İslam'a hizmet etmek amacı ile savunulmaktadır. Laiklik Türk toplumu için en önemli prensiplerden biridir ve Ateistforum laikliği sonuna kadar savunmakla kalmaz, destekler ve yaşatmayı hedefler."

Malum, tüketim toplumunda yaşıyoruz ve sosyal paylaşım siteleri yaygınlaştığından beri forum siteleri kan kaybetmekte. Sizde de yaşanıyor mu bu durum? Forumun okuma oranlarında bir düşüş oldu mu?

Ciddi bir kan kaybına uğradığımızı sanmıyoruz. Ateistforum'un okuma oranlarında bir düşüş olduğunu da düşünmüyoruz. Ziyaretçi sayısı yaklaşık aynı düzeyde devam ediyor.

Bunca yıllık deneyiminiz var. Bu deneyim ışığında, ateistlerin bir araya gelmesinin önündeki engeller sizce nelerdir? Bu engeller aşılabilir mi? Aşmak için nasıl bir yol izlemek lazım.

Ateistlerin bir araya gelip örgütlenmesi, dernek vb. bir çatı altında toplanması isteği çok uzun yıllardır, hatta forum kurulduğundan beri konuşulur. Kimi zaman çeşitli girişimler olmuşsa da devamı gelmemiştir.

Bunun bir nedeni ülkenin içinde bulunduğu mevcut riskli durum, diğeri de ateistlerin politik düşünceler temelinde ayrışmasıdır.

Her ne kadar ateistlerin çoğu kabul etmek istemezse de, büyük bir engel oluşturan bu gerçeğin kolaylıkla aşılamayacağına inanıyoruz. İçinde yaşadığımız toplum ve koşullar, biz leri politik tavırlar almaya zorlamaktadır. İslamcı hükümete karşı nasıl bir tepki gösterileceği ve tavır takınılacağı konularında bütün ateistlerin paylaştığı ortak bir düşünce yoktur. Bazı liberal ateistler AKP ile işbirliği yapacak kadar farklı düşünebilmektedirler. Diğerleri ise Atatürk ilkelerini yeterince önemsememekte, hatta Atatürk'ün adının bile anılmasından rahatsız olmaktadırlar. Ortam henüz ateizmi tanıtacak ve yayacak bir dernek için uygun değildir.